Page 890

( ٨٦٠ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعليحضرت امير عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) شرح حال حاکم کریزوان و نظام الدین خان کپدان شرح فرار شریف شیر فیروز کوهی ذکر خیانت اهل دیوان ترکستان حضرت والارسید که سردار محمد سرور خان جمیع مصارف خود را از مردم رعیت گرفته و حوالهٔ آنرا بمهر او میخواهد که بکند و او از حواله دادن و مهر نمودن ابا کرده سپس بدون حواله آرد و روغن و گوسفند و کاه و چوب و جو وغیره اشیا و اجناس مایحتاج خویش را از رعیت گرفته و بزرگان قوم را از لباس خانهٔ دولت خلعت میدهد و حضرت والا در روز بیست و هشتم ماه جمادی الثانی محمد سرور خان حاکم میمنه و همهٔ حکام ولایت را بنام بنام ارقام و اعلام فرموده امر و قدغن نمود که چون حکام باندازهٔ زیست سال و ماه و هفته و ایام خود تنخواه از دولت دارند بدون وجه نقد دادن و جنس مایحتاج الیه خود را بهای رواج روز خریدن از رعیت چیزی دیناری نگیرند و اگر گرفته بودند قرار عهدینکه بادولت در میان نهاده و وثیقه نامه و مهر داده اند خود را گرفتار شحنهٔ عتاب و سزاوار شکنجهٔ عقاب دانند و هم خلعت بجز از کسانیکه برعایت احترام دولت تحفه و هدیهٔ بحکام و عمال داده و ان تفویض تحویلداران سلطنت میگردد و بازای ان خلعت از جانب دولت میدهند دیگر را رایگان خلعت نداده بیت المال مسلمانانرا تلف و ضایع نکنند و ازینجا بود که اکثر عمال و حکام و ضباط ترك هواجس نفسانی و وساوس شیطانی نتوانسته دوچار و گرفتار عتاب شده مایلکشان ضبط خالصهٔ سلطان میگشت و هم باقوام و اقاربش سرایت میکرد و همدرین ایام جنرال غوث الدینخان مقیم میمنه کپدان نظام الدینخان را بامعدودی از فوج پیاده نظام بنامه و پیام سپهسالار غلام حیدر خان برای حراست و استحکام سرحد از میمنه مأمور اقامت موضع چیچکتو واقع سه منزلی میمنه و مرغاب کرد و درین اثنا نیکو خان حاکم کریزوان از اظهار و بیان سید علی نامی از سادات سنجان برحالت شریف نام شیرو فیروز کوهی آگاه گشت که نامش تن از اشرار مردم ماق در بیابان ودشت واقع وسط کریزوان و خواجه هشتمین و ماق جای گزیده راه شقاوت و شقاق می پیمایند و او از شنیدن این خبر با محمد عظم خان و یازده تن از سواران کشاده زیر امر او که بامر برکدعبدالاحدخان در ترداو اقامت خدمت گزیده بودند راه تجسس و تفحص بر گرفته بخود معلوم کرد که شریف شریر باشصت تن از اشرار مردم ماق در جبل شوره مقام دارد چنانچه روی بدانوی نهاده و با اشرار مصاف داده ایشانرا پراگنده ساخت و آقا محمد خان چارصده بقتل رسیده درینکار نیکو خان باصدتن پیاده سارخلو و بزرگان مردم آن نواحی از قفای اشرار پراگنده گشته و بکوه برشده برفراز کومشد و پس از جستجو مکشوف داشت که اشرار از اول در غاره دهنه پناه گزیده بعد که از تعاقب نمودن او آگاه گردیده فرار کرده اند و او از حصول استحضار برفرار کردن اشرار باهمراهان خویش تاحدود بندر شرك واقع سرحدبوکان راه تعاقب پیش گرفته و اثری از اشرار ندیده بواسطهٔ کثرت برف از آنجا بن شیل صیام باز گردید ذکر خیانت و سرقت اهل دیوان ترکستان و همدر تضاعیف وقایع مذکوره میرزا امان الله خان قندهاری شصت و پنج فرد از اوارجهٔ سندهارس نیل هزار و سه صد و هشت هجری نهر بلخ و نهر مشتاق را که مطهر خیانت او بود از دفتر پادشاهی دزدیده خواست که خیانتش را مستور داشته میرزا عبدالکریم نویسندهٔ میرزا محمد زمان و میرزا سلطان محمد نویسنده و عامل نهر بلخ و مشتاق را که هر دو تن افراد مسروقه را بدوسپرده رسید گرفته بودند متهم سازد و میرزا سعید محمد نام نویسندهٔ دفتر حساب کربی که بامیرزا امان الله مونس و جلیس بود از سرقت او بسردار محمد عمر خان حکمران ترکستان آگهی داده او بالاتفاق و درتك خود داخل دیوان خانه شده از میرزا امان الله خان جویا گشت و او جواب گفت که از روی سهو و نسیان این افراد داخل دیگر دفتر شده خواهد بود اینرا گفته چند روز را برای پیدا کردن افراد مفقوده عده گرفت و آنگاه که ایام وعده اش بسر رسید سردار محمد عمر خان با جمعی از افسران لشکرو اعیان کشور باز در دفتر شده میرزا امان الله خان انکار آورده حواله به ندادن میرزا محمد زمانخان کرد و او رسید افرا دمفقوده را بمهر او و تمامت دفتریان ظاهر نموده خود را از خیانت بری ساخته رشتهٔ خجالت و خسارت را بگردن میرزا امان الله خان انداخت و همچنین چند فرد دیگر بخط میرزا محمد عارف که بکهز ار و هشتصد و نود وسه تنک نقد و پنصد و شصت و هشت من بخار و سیزده آثار وسه