Page 884

(۸۰٤) (جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان) (سراج التواریخ) دیگر عملهٴ عملہٴ اسمعیل بکار گذاران دولت کرده خودش را رخصت مراجعت بفرخین فرمود و مقارن اینحال سردار عبدالله خان حکمران قندهار که در روز هفتم ماه جمادی الاولی از راه بازگشت وارد اچہار شده بود گرفتاران اشرار هزاره را بادونفر اشتر مهاری وهشت خيك خرمای ارسالی نوروز خان بلوچ مصحوب محمد زمان خان صدیقی و پیادگان ساخلوی تحت رایت او کجیل درگاه عالپناه نمود و هم چهارصدو چهل کلچه قند سیاه یعنی گر که از پیشینگر قندهار جدید بامر اقدس کاشته و در آنجا رواج داده شده بود نیز ارسال نمود شرح و در خلال اینحال آقا جان خان نامی از مردم بر کی رك ابو کرد که از جانب دولت در فوج سواره نظام منصب رساله داری خسارت آقا داشت و بامر حضرت والا بحراست راه وسرحد کنار جیحون مأمور و مشغول بود و از روز ورودش جان خان در آنجا از تجار و رهگذر کرتلوند کره گرفته و دربی باین امر روز غفلت از بار خواست سلطنت بسر برده جلب رساله دار منفعت می نمود تا که حضرت والا از عريضة واقعه نگار آنجا برماجرا آگاه گشته حکمران ترکستان را فرمان کرد که این امر را مکشوف داشته معروض دارد که اگر اخبار واقعه نگار راست باشد میامیم باز خواست بپای برده شود والا فلا چنانچه مشار الیه را در مزار شریف طلبیده وی انکار خلافیتها کرده بود انکار نموده رجوع بظهور صدق و کذب کردارش را بدفعه دار انیکه با او طریق خدمت میسپرد کرد و از حکمران ترکستان مجیله اینکه شرح حال او را از آنها رسیده بخود مکشوف دارد بعداً کز میرتک اسمی که بتمام او خبر داده است شده باشد هم آئینه از وی سیاست باز پرسد که دیگری مصدر چنین عمل نگردد رخصت حاصل کرده در اقامتگاه خویش بازگشت واز کثرت غدریکه کرده بود خود را گرفتار عتاب وعقاب پادشاهی دانسته از راه فرار درکرکی رفت و چشم از حقوق نمك دولت پوشیده مقیم بادیه ضلالت شد و کسان و بازماندگانش گرفتار شحنه عذاب گردیده لامت هستی روز کار ایشان بضبط دیوان سلطنت گشت و مقارن اینحال سپهسالار غلام حیدر خان نظم و نسق در اموز صیده بکه اولنك و غیره نهاده چنانچه گذشت رو بجانب ترکستان آورده وارد منزل بند امیر شد و از آنجا در روز دوم ماه جمادی الثانیه راه برداشته وطی طریق موضع خاك دو کرده در منزل زرد کیاه فرود شد و چون يك ذراع برف در کوه و صحرا بریخته تمامت نشیب و فراز را فرا گرفته بود احاد و افرادیل عموم سپاه تحت رایتش دو چار زحمت و مشقت دست برد برد گردیده بعضی را دست و پا حس کشت و بذلت قطع آلمرحله کرده پس از پنجروز داخل مزار شریف شده از غبار سفر تن و سر بشست و همدر روز مذکور ماه مزبور شیر افضل خان چتراری که ورودش در موضع بازکام از پیش بشرح رفت از آنجا برخاسته شرح ذلت در اسمار نزد سپهسالار شد و او بامر حضرت والا با اهل وعیالش رهسپار کابل ساخت ومقارن اینحال از عریضه و وخامت سمندر خان حاکم و میرزا فضل احمد خان عامل ارزگان بسمع فیض مجمع حضرت والا رسید که تمام مردم ارزگان مردم هزاره در جبال اطراف پرا کنده شده آواره (۱) از مسکن و مقام خویشند ومنزل و مكان ایشان خراب گردیده محل (۱) آواره پرا کنده اقامت کردن و جای گزیدن ندارند و از همه بعضی از مردم دره شاه علی وطایفه قدم وقوم چروژ و چنبو د بمسکن و از خانمان خود مقیم و برخی پرا کنده است و از مردم شیره یکتن بازنگشته همه فرار کیهارند و سید حسن نامی از سادات پریشان گشته موضع قانق تابه که طریق خدمت دولت می پیماید راه اصالت وهدایت بر گرفته که مردم شیره را بموطن ایشان باز گرداند و از مردم زاولی هفتاد خانوار بمنزل خویش جای گزیده دیگر همه ایشان فرار دای زنگی و دای کندی و چاو شنیه اند و از مردم سلطان احمد شصت خانه وار باز آمده دیگر تمام گشته کشته فراری ندارند و از مردم پشه وشیر داغ اکثر مجاد ماوای خود باز گردیده و مردم بوباش تمام در کوه مقام گزیده از واهمه فرود نمیشوند و هم چنین صد خانوار از مردم دره پهلوان در کوه اند ومرد میکه در قرب وجوار عسکر گاه جاو سازی دارند در روز از بین سرگین ستوران دانهای جوو جواری را کبوتر آسا بر چیده در پشت قوت خویش میکنند و از عدم استطاعت زراعت هیچ نکرده اند و حضرت والا در روز جمعه سوم ماه جمادی الثانیه هم دوش حاکم ومیرزا را فرمان فرستاده نگار داد که مردم هزاره را تسلیت نموده بجا ومقام ایشان باز گردانند و اینکه از بین