Page 660

( ٦٣٠ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواریخ بمکافات کردار گرفتار شدن اشرار شنوار (۱) استکانت فرو نی و عاجزی ذکر گفتگو ی قلعه چمن نقل نامۀ سند مند انگلیس (۲) پلتیکل در همجا که آمده است یعنی قرار و مدار دولتینت نقل نامۀ حکمران قندهار که بہدایت و ارشاد والا نگار داد ذکر تنبیه و تهدید نمودن سپهسالار ( غلام حیدر خان اشرار شنوار را ) و سپهسالار غلام حیدر خان که روز هفدهم در تنبیه و تهدید مردم شنو ار چنانچه از پیش رقم گشت بسر می برد در روز دوشنبه نوزدهم ماه جمادی الاول با دلیران سپاه نظام از لشکرگاه برآمده میر اشرار را برگرفته بساعت یازده شب بیست و سوم ماه مذکور روی بورش جانب درۀ تنکی نهاده تا هنگام بامداد دوازده گروه راه نوردیده از گردراه دست قتل و تاراج بمردم عادل خیل دراز کرد و چهل و پنج تن از اشرار را از ضرب تیغ آبدار رهسپار دیار عدم ساخته یکصد و چهل تن زن و مرد و پسر و دختر دست گیر نمود و از سپاه پادشاهی یکتن از مردم الو سمی بکاب و یکتن از پیادگان نظام تحت رایت کرنیل ولی احمد خان بقتل رسیده یکتن دیگر از مردم تکابی اندک زخم یافته دیگر آسیبی بایشان نرسید وا کثر از اسلحه و مواشی و دواب و متاع و اسباب اشرار نکو ہیده کردار را غارت نموده تمامت قلاع ایشانرا آتش زده بسوخت و پس از حصول فتح احمال واثقال سپاه را که در لشکرگاه گذاشته راه تدمیر باغیانرا برداشته بودند حمل و نقل داده بدره آهین فرود نمود و خود بالشکر طريق استیصال جهال علاقه پشه و حیدر خیل بر گرفت و آنگاه که داخل درۀ پشه شد مردم حیدر خیل رشته اطاعت بگردن انابت نهاده از در ضراعت نزد سپهسالار حاضر آمده بزبان معذرت و استکانت (۱) عفو تقصیر خواسته سر بر خط فرمان نهادند چنانچه امور پادشاهی که در بین آنمردم جاری گشت باشرح حال دیگر فتنه جویان در محلش رقم میشود انشاء الله تعالى ذکر مقالاتی که در باب قلعه چمن کار گذاران ( افغانستان و انگلیس بزبان قلم آوردند ) در خلال وقایع مذ کوره نامۀ مورخۀ هجدهم ستمبر سنه ۱۸۸۹ میلادی کرنیل سند مند نام انگلیس که منصب چیف کمشری بلوچستان نیز داشت بحکمران قندهار رسیده و او روانۀ حضور اقدسش نمود چون نوشته بود که از پیشگاه نواب گورنر جنرال با مضای اجلاس قونسل رسیده که بآن دوست مرقوم بدارم که جناب ممدوح يك جهتی عمال مملکت افغانستانرا قدر دانی میفرمایند چنانچه خریطه داندرا با قلعۀ چمن میرسانیده اند لکن این امر محقق نیست که حد حکومت افاغنه با قلعۀ چمن باشد علی الخصوص در سر زمینیکه کافر سنگها هیچ آبادی دران نباشد و نیز بآن دوست اظهار میکنم که ایجانت و پلتیکل (۲) اجنت شالکوت و فوشنج چند سالی است که تا مواضع بسیار واقع آنطرف چمن اختیار حکومت داشته ایم اگرچه جناب ویسرای کشور هند افسوس زیاد خواهند خورد که از امتداد پیش آمد دوست سرباز زده انکار کنند باری بوجوه مذ کوره اتحاد رای نمیفرمایند که حد علاقۀ افغانستان تا دیوار قلعه چمن است زیرا که در قطعۀ زمین خراب مشکل است که سرحد صحیح دو مملکت ملحق یکدیگر قائم و استوار شود لہذا جناب موصوف تصور میفرمایند که سرحد مملکت مقبوضۀ انگلیس تا آنجاست که شاه راه قندهار بزمین هموار ملحق میشود و این موضع بمسافت نه میل از قلعه چمن فاصله دارد و حالا که حکمران هند بنیا د اجرای ریل را جانب چمن نموده است بسیار متعسر است که اختتام ریل کاری بقطعه زمین محدودۀ ناهموار متصل چمن استوار گردد بنابرین قرار داده شده که ایستاد گاه ریل قدری فروتر از قلعه چمن که زمین هموار و وسیع باشد اساس آن نهاده آید در روز بیست و هشتم ماه جمادی الاول از حضور بخیریت دستور حضرت والا حکمران قندهار را ارقام و ارشاد رفت که در جواب نامۀ اجنت بلوچستان بنگارد که خاص قلعه چمن حد متصلة فاصله قندهار و فوشنج است و مردم افغانستان از روزیکه کار گذاران دولت انگلیس باراضی بلوچستان دست تصرف دراز کرده اند قلعه چمن را نقطه فاصله دولتین دانسته و شناخته اند و این امر را چنان استوار میدانند که هرگاه اندازه یکذراع کارکنان دولت انگلیس از قلعه مذکوره که در نفس الامر موطن و مسكن قوم اچك زائی افغان است جانب قندهار تجاوز و مداخلت نمایند با این که زمین مخروبه بیکاره است موجب اختلال وصول کار که معاهده دولت انگلیس با اقوام مملکت افغانستا نست میشود زیرا که آن اینست که مداخلت ظاهری و باطنی بخاك افغانستان نمایند وا گر چنانچه کار کنان انگلیس بخواهند در اینطرف متصل قلعه چمن ایستادن گاه ریل سازند