Page 661

( ٦٣١ ) ( جلد سوم ) شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ( سراج التواریخ ) هر چند اندك و مختصر باشد در طبیعت مردم افغانستان دشوار و ناگوار می افتد و تزلزل و تردد در بنیان اعتماد ایشان که نسبت بدولت انگلیس دارند راه می یابد و آنچه که نوشته که در قطعه زمین غیر معمور و آباد مشكل است که سرحد صحيح دو مملکت ملصق و ملحق بیکدیگر قرار واستوار گردد جواب گفته میشود که اگر تحدید حدود مابين افغانستان و روس بتوسط منصبداران انگلیس در قطعات زمین غیر آباد و ریگزار و بیابان بی آب معین شده و عمودها و منارها ونشانها نصب گردیده پس چگونه قلعه چمن که حد معین قندهار است و از غایت اشتهار احتیاج باظهار ندارد نقطه فاصله نباشد و نیز مخفی نماند که از حضور انور والا در ذكر ايشيلمه ارشاد این معنی بمن رسیده است که قبل از واقعه شورش سردار محمد اسحق خان چند تن منصبدار بزرگوار از دولت انگلیس جهت انتظام كلية امور ومهام در کابل طلبید که از ینگو نه سخنان چون تحديد حدود قندهار وبلوچستان داخل آن امور بود اما واقعه مذکوره مانع اجرای خیالات سرکار والا و اولیای دولت انگلیس گردید اکنون امید میکنم که پس از فراغ و انجام مهام ترکستان و باز گشت حضرت والا بدار السلطنه کابل دوباره توجه بمقصد کلیه نموده چند تن از افسران بزرگ انگلیسه را طلب کابل فرماید و ازین قسم مکالمات و مذاکرات در میان آید آنوقت البته قابل انتظام آ توضع و مقام خواهد بود و میباید که کارکنان دولت انگلیس تا آنزمان اموریرا که باعث تشکیکات و شبهات مردم افغانستان باشد مرتکب نشوند و اگر واضح و تجلیت بخواهند اینست که (۱) در باب بردن ريك از زمین مخرو به علاقه تعلقه قندهار که بی اجازت حضرت (۱) از پیش والا كاركنان انگلیس اقدام نموده بودند مر آینه بخواطر خواهند داشت که چه قدر بمزاج افغانان بد افتاده شرح رفته نزاع رخ داد و کار بمقاتله وكشتار کشید پس پیشکاران دولت انگلیس که در خط بلوچستان از طرف دولت است خویش مأمور انتظامات علاقه جات خود ایشان هستند وضعی را در باب مردم افغانستان اختیار کنند که روز بروز دلهای ایشان بدوستی دولت انگلیس مایل گردد نه اینکه اسباب رنجش پیش آمده متنفر گردند و فراتر از همه نه تنها در د گر مطالب سرحدیه مأمورید که با من مکاتبه ومذاکره نمائید و جواب بخواهید و نه من مامورم که جواب نگارم زیرا که سر حد داران را در بین دولت سخن گفتن اختیار نیست این حرفی بود که خود ویسری سابقه کشور هند با سرکاروالا اظهار نموده آیا اکر نائب السلطنه جدید در موقعیکه خود بداند اظهار کند جواب خواهد یافت ومنکه نائب الحكومة قندهارم جواب خواهم داد پس آنچه ازین باب اظهار کرده ام که شما را آگاه کنم که از حد معینه تجاوز و سبقت اختیار نکنید که اختیار يك کلمه را در خصوص فيصله يك قدم ندارم فقط و پس از وصول این نامه باجنت بلوچستان و بتوسط او بدیگر کارنداران دولت انگلیس اجنت بلوچستان را ایقابآن نمودند که نشیب دامنه کوه كوژك را تاحديكه سنك زار است سند ملکیت دولت انگلیس قرار داده محکمران قندهار نگار دهد و هم نامه درین باب از ویسری کشور هند بحضور اقدس والا رسیده شرف گذارش یافت که دولت انگلیس را بحدود قندهار ونقطه فاصله خاك افغانستان دخلی نیست اما در نقطه تعلقه خود بنیاد ایستادن گاه ریل نهاده آباد میکنند و از وصول این نامه حضرت والا حكمران قندهار را ارقام و آگاه فرموده امر کرد که با چهل تن از مردان کار و بزرگان روزگار رهسپار نقطه فاصله دولتین شده تحديد يكه لازم باشد (۱) سهول نموده از قوه بفعل آرد و هم نقشه جبال وسهول (۱) ومجاری وقنار را (۲) توجه پسندیده برداشته روانه حضور جمع سهله نماید تا اگر موضعیکه کار پردازان دولت انگلیس برای تعمیر ایست گاه ریل اختیار کرده اند از خاك افغانستان بمعنی زمینهای بیرون ومتعلق خود ایشان باشد زبان گفتگو کوتاه گردد چنانچه در پایان کار مطابق این امر شهریار والا نیار هموار در جائیکه خارج از خاك افغانستان است ایستیشن ریل آباد و استوار گشت و همدرینوقت حیدر علیخان بالاحصاری خزانه دار قندهار بدرود جهان کرد . ذکر مستمال ساختن سپهسالار ( غلام حیدر خان اشرار شنو ار را ) و در خلال احوال مسطوره سپهسالار غلام حیدر خان که راه دره پیشه و حیدر خیل بر ترانه بود تاخت (۲) قتار جمع قدر بمعنی بیابانها ذکر استمالت اشرار شنوار