Page 511

(٤٨٣) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) وشهود حدود شمارا طلبیده هرجا را که موافق رأی آنها تصدیق بدست داشتید بر شما حد بقرار میدهد و هر جا را که نداشتید خواهند گفت که حد دولت روس است البته در ینصورت فیصله امر مزبور بزودی خواهد شد لیکن اینرا بدانید و یقین کنند که مردم افغانستان قبول اینقسم فیصله را نمی نمایند و صبر نمیدارند و حدود خود را بدولت روس فرو نمیگذارند و هرچه از اندرون کار برآید چاره و علاج ندارند که آنرا پیش گیرند و در خانه این منشود حضرت والا علم خاص نگار داد که تأکید میشود که این مکتوب را بكرنيل رجوی نمائید تا دانسته شده با کمیشن روس سخن بگوید که او بداند مافی الضمیر من چیست فقط وهم در باب آب کاشان که داخل خاک افغانستان است و محل ریختن آن در خاک مقبوضه دولت روس قاضی سعد الدین خان و حکمران هرات نصب برج علامه فاصله را در سر کاه آب مذکور رضا نداده عرض پرداز پایه سریر سلطنت شدند و از حضور انور والا برجوع تصفیه آن بوپرا شده آخر الامر بر طبق نقشه که در بین امنای دولت روس و انگلیس در لندن تجویز یافته قرار داده شده بود حدود فاصله سرحدات هرات انجام پذیر گشته نصب بروج آن وتعيين حدود ترکستان را از سبب شدت سرمای زمستان معطل ببهار گذاشتند بعد كرنيل رجوى از راه اطهران ممثولیت احسانی که از کار گذاران افغانیه دیده و اعزازی که از ایشان نسبت باو و کمیشن انگلیس مبذول رفته بود در علاقه بالا مرغاب بخیمه حکمران هرات در شده پس از ملاقات و اظهار امتنان در روز سه شنبه بیست ونهم ماه ربيع الأول با او وداع کرده او جانب چار شنبه راه بر گرفت و حکمران هرات جانب دارالنصرت هرات باز گشت و کمیشن روس جانب پنجده رهسپار شده سواران ترکستانی که مأمور بدرقه کمیشن انگلیس بودند بانجاه تن سواره وسی تن پیاده که از افواح نظام هرات و در رکاب قاضی سعد الدینخان طريق خدمت می سپردند همچنان بایشان رهسپر شده با حکمران هرات قرار دادند که پس از ورود در خاک میمنه سواره و پیاده مذکوره را رخصت مراجعت دهند و از آنجا سواره و پیاده از سپاه نظام ترکستان بهیچ مزبور با خود همراه بردارند وازانسوی حکمران هرات وارد مرغاب گشته صد تن از پیادگان ساخلو جهت حفاظت در آنجا کاشته برای حراست قلعه ماروچاق وحدا بته سرحد و ثغور صدتن پیاده ساخلو از سپهسالار فرامرز خان طلبیده او صدباشی زیر نظام را بادسته پیادگانش از هرات جهت امرمذکور گسیل کرد واز دیگر جانب پس از وصول محمد سرور خان نائب الحكومه در هرات قاضی سعدالدینخان با کمیشن دولت انگلیس وارد منزل چارشنبه واقع سرحد میمنه شده سردار محمد اسحق خان حکمران ترکستان را آگهی داد که برای کمیشن دولت برطانیه عظمی ده روزه علوفه در دولت آباد وده روزه در اند خود و پانزده روزه در خواجه آساده و مهیا کنند واو ناظر مهر دلخان برادر لالا گندل خان را با پنجاه سوار ترکان و بیست تن سواره کشاده از مزار شریف مأمور امر مسطور کرده امر نمود که پنجاه سوار نظامی و پنجاه سوار کشاده از میمنه نیز نزدقاضی سعد الدین خان حاضر شده مشغول خدمتی که او بفرماید شوند و او پس از رسیدن این سواران سواران هراتی را رخصت باز گشت هرات دادو همدر خلال احوال مذکوره شخصی معتمدی با عریضه از مردم اسلامیه بلاد خوقند و خجند و مرغینان و شهر خان و مكه و اند جان و اوش و نمنگان وجهور عساکر وايلات قیچاقیه و قرغزیه وارد دار السلطنه کابل شده شرف بار حاصل کرد و برطبق عبارات و كلمات عریضه که از مردم مذکور با خود داشت زبانی نیز بعز عرض رسانید که از محاربه دولت روس در علاقه پنجده که با دولت افغان رخ داده است مردمان ولایت مزبوره بارسال رسائل و غيره وسائط ووسائل سلسله جنبان شیوه مرضیه اتفاق گردیده از راه اعانت دین باهم قرار داده و مرا گسیل درگاه عالم پناه داشته اند که باستصواب رأی رزین وخرد دوربین اعلیحضرت والا اگر امر فرمایند بر دولت روس بشورند تا از اندرون مملکت آنان و از بیرون سپاه افغان راه مجادله را با دولت مذکوره کشوده از دل و جان چنان بکوشند که فتحیاب شوند و باشربت گوارای شهادت بنوشند و حضرت والا نظر باینکه بتوسط دولت انگلیس کار مقاتله بمصالحه انجامیده بود نقض عهد و میثاق را خلاف و داد و وثاق (۱) دانسته نخواست که دولت انگلیس را که بنام دوستی دولت افغانستان سعی و مشتہر گشته است نزد دیگر دول خجل و منفعل سازد چنانچه در جواب آن مردم ارقام فرمود که مکنون ضمير ما آنست که پیروان دین و ملت اسلام چه درین صفحات و چه دران ولایات قوت ومكنت یابند و مخالفت (۱) وثاق محكمی واستوارى