Page 50

( ٤٣ ) ( جلد اول ) ( ذکر سلطنت اعلیحضرت تیمور شاه ) ( سراج التواريخ ) ساخت مقارن ایحال آزاد خان شادنجانرا بشبخون نامزد کرده سردار مدد خان آگاه کشته بخود داری و پاسداری پرداخت چنانچه در زمان حمله شب بازان محاربه سخت رو داده خود آزاد خان نیز از عقب لشکرش در رسیده جد و جهد بسیار نمود اما کاری از پیش نبرده بی نیل مرام بمقام خود معاودت کرد و همیشه کار زدو خورد بهمین وتیره پیشه شان بود و هیچیگ فتح حاصل نمی نمود تا که آزاد خان از پیوستن ومتفق شدن سران لشکر خویش با سردار مدد خان خبر یافته روی از حرب برتافته جانب پتیش شتافت و جنگ کنان با چند تن از همراهانش در کوهستان آنجا که بسی دشوار گذر بود درآمده بخانه راجه رستم خان خسر خود پناه گزید و وی باعزاز و اکرام او گرائیده در هیچ چیز از اسباب عزت داری مضایقه نکرد و در اخیر که پیام عاجزانه سردار مددخان بدو رسید که با او در يك كليم خواهد مجید و نیز ازو هراس داشت که علاقه مملوکه او را متصرف خواهد گردید بس تحبیبه و تدبیر اسلحه همراهانش را با سلاح خودش تمام گرفته الا تفنگچه که در کمر داشت وا نگذاشت و روزیکه آزاد خان در حجره بخواب بود درب خوابگاهش را بربسته قفل زد و کس نزد سردار مدد خان فرستاده از کار خویش آگاهش کرد و او اسلام خانرا با دو هزار سوار كماشت که رفته آزاد خانرا گرفته با خود در آورده آورد و آنگاه که وی بیدار شده در را بالای خود بسته یافت خودکشی اختیار کرده بضرب تفنگچه که با خود داشت جانش را از زحمت سیاست برهانید وقبل از انكه قالبش از روح تهی شود اسلام خان رسیده در بکشود و چشمش را ازین برآورد و در چنین حالت اسلام خانرا دشنام داده گفت که اگر سلاح و حربه داشتمی ترا زنده نگذاشتمی و اسلام خان دیگر فرصت سخن گفتنش نداده سرش ببرید و بحضور اعلیحضرت تیمور شاه فرستاد و شاه با وجودیکه از شورش و بی طاقتی و متوهم بود نظر بهمت و شجاعتش متاسف گشته امر دفنش فرمود و مادر او را بفرمان طلب از قندهار خواست و او از اندوخته پسرش دولت روپیه پیش کشیده مورد الطاف شاهانه شد و هم تکليف شوهر گرفتنش نموده از حقیقت مذموم بودن شوی نخواستن تهه بل عموم زنان بر طبق شریعت سید انس و جان نصیحت و اندرزش کرد اما نپذیرفته باندازه کفایت مؤنت و معیشتش از حضور شاه تنخواه برایش معین گردیده بافتح جنگ نام پسر خورد سال آزاد خان رخصت انصراف قندهار حاصل کرد و آخر الامر در سلك بانوان حرم محترم شاهی منسلک شده از هم بستر گردیدن باشاه سر افراز گشت ( ذکر فتنه ارسلا خان مهمند و کشته شدن او ) ذكر فتنه ارسلا خان مهمند این ارسلان خان بقول صاحب تاریخ سلطانی اسدالله خان نامیست که در عهد اعلیحضرت احمد شاه بصوبه داری سرهند مامور شده بود و اینوقت شیوه نمک حرامی اختیار کرده رهسپار وادی ضلالت گشت و درقلعه خود که در موضع دکه واقع دهن خیبر بود نشسته از اقوام افریدی و مهمند جمعی را با خود متفق وهمداستان ساخته در مخالفت عبور و مرور افواج شاهی وقوافل ازدره خیبر و غیره طرق پرداخت چنانچه هر که بطرق خواهش او چیزی باسم باج و خراج میداد از تاراج مال ایمن گردیده بیدزقه گی یکی از همراهان او از دره مذکور و دیگر راهی که پیش داشت سالم میگذشت و دیگر کسی را راه عبور نمیداد و چند بارلشکر پادشاهی پسرزنش او مأمور گشته از صعوبت راه که در بین جبال شامخه واقع بود بروی ظفر نیافته مراجعت نمود و آخرالامر اعلیحضرت تیمورشاه از سبب عدم استيلا بآن قطاع الطريق رنجیده خاطر گردیده کار گذاران پایه سریر سلطنت را عتاب و اتهام نمود که بدست نیاوردن دزدی با اسباب سلطنت چه معنی دارد و قاضی فیض الله خان از راه تسکین نایره غضب شاه که ملتهب گردیده بود زانو زده بعرض رسانید و آوردن ارسلا را بعهده گرفته او را بخزمه امان جان و تاکید ایمان تسلی داده نزد خود آورده بند بزبانش نهاد بعد بحضور شاه حاضرش کرده بنابر امان دادن قاضی فیض الله خان شاه بالفعل از خونش در گذشته آخرالامر از کثرت عرایض ستم دیدگان دست او امر بقتلش صادر گردیده پس از کشتنش بپای پیل بسته جسدش را شهر گرد کردند و همچنین فتح خان یوسفزائی که بجاده پیمای طریق گمراهی شده ریاست مظفر آباد را متصرف گردیده طرق کشمیر را بر روی کار گذاران شاهی بسته بود ولشکر پادشاهی بتنبیه