Page 373

(٣٦٦) ( جلد دوم ) ( ذکر شر و شور ایام فتور افغانستان ) ( سراج التواريخ ) خان و سردار عبدالله خان را در مجلسی که برای این کار آراسته بودند خواسته مکتوب مذکور میرزا حبیب‌الله خانرا در میان انداختند واو از نوشته آن انکار و بر مهر خود اقرار کرده بمواجهه سرداران که در مجلس حاضر بودند ملزم گشت وانگلیسان پس از الزام او را محبوس کرده از قفای امیر محمد یعقوب خان در هند فرستادند و شبانه‌ محافظ بدور خانه‌ سردار محمد هاشم خان نیز که بامیرزای مذکور انباز و در مشورت همراز بود گماشتند واو از مشاهده این امر وهم از سبب حکومت سردار ولی محمد خان بکابل که در طبیعتش ناگوار بود اندیشناک شده عزم فرار جزم کرد و بهانه مهمانی که قبل برین نیز چند دفعه افسران سپاه انگلیس را دعوت ضیافت کرده بود فرش و ظرف در باغ امیر شیرعلیخان مرحوم که در بنی حصار واقعست فرستاده سران لشکر انگلیس را بوعده فردا در آنجا بمهمانی دعوت کرد و خودش در بروز از شهر روی‌باغ مذکور نهاد و در راه با کرنجی نام انگلیس ملاقی گشته او را نیز وعده فردا در باغ مزبور خواسته پس از پذیرفتن و وعده دادن او باراده اینکه چیزی ازوی بستاند گفت کرم بدهید که مبادا نباشد واو تفنگچه شش لوله که با خود داشت برسم کرمکان بسردار محمد هاشم خان داده راه خویش پیش گرفت و سردار محمد هاشم خان داخل باغ شده شب هنگام با سردار عبدالله خان بن سردار سلطان احمد خان مرحوم راه فرار جانب چکری اختیار نمود و در بین مردم احمد زائی در آمده از آنجا بغزنین که هنوز دولت انگلیس تصرفش نکرده بود رفته رحل اقامت انداخت ذکر توجه سپاه انگلیس از قندهار جانب کابل ذکر توجه سپاه انگلیس از قندهار جانب کابل ( بسالاری سردانلد استیوارت ) و مقارن وقایع مذکوره جنرال سر دانلد استیوارت بعزم استظهار لشکر انگلیس که در کابل و از ازدحام غازیان در بيمناك بود از قندهار با سپاه گران روی بسوی کابل نهاد و بمقصدین از غازیان مردم قندهار از راه کنار ارده‌ی او بعزم نهب و غارت مواشی و دواب لشکریان انگلیس رهسپار شدند چنانچه در هر منزل از گوشه و کنار دست‌بردی میکردند و ازین‌سوی تحریر طوائف افاغنه علی خیل و ترکی و اندری از حرکت سپاه انگلیس آگاه گشته قلاع و مساکن ایشانرا فروهشته عیال و اطفال و احمال ذات دانش و اثقال خود را از راه افواج انگلیس طرف زرمت کشیده بیکسوی کردند و مردان ایشان بآهنگ غزا در جلگای - یات خود ابرکتم فراهم شده باتفاق مردم وزیری وسلیمان خیل وغیره سرراه برلشکر انگلیس تنگ گرفتند و در حین اعلیحضرت (۱) چرخ وصول سپاه انگلیس در موضع مدفن ملا نوح که هنوز بمنزل ابی نرسیده سرگرم ره نوردی بودند که غازیان حمله ور گشتند و با انگلیسان در آویختند وجنك سخت روی داده بسیار تن از غازیان درجه شهادت یافته در آخر کار طرف جنوبی هزیمت یافتند و انگلیسان قدری راه تعاقب کرده باز گشتند و روز دیگر در موضع ارزو و شالیز نیز محاربه رخ‌داده کابل بمسافت بسیاری از غزاة کشته و رهسپار بهشت جاوید شدند و سپاه انگلیس مظفر و منصور وارد غزنین گردیده بلادرنگ ٢٥ کروه آهنگ کابل کردند و مقارن ایصال غلام حیدرخان جنرال چرخی (۱) با حشر و ازدحام تام از چرخ روی بجهاد جانب موضع است چنانچه مولانا کابل نهاده وارد چار آسیاب شد و با دو صد تن از سپاهیان نظام انگلیس که جهت امری از کابل در آنجا رفته بودند یعقوب چرخی در آویخته و بآویزش برداشته در قلعه محمد عمر خان در آور ده بتنگنای محاصره انداخت و جنرال سر فریدريك را از آن موضع بود شاگرد بچه رفتن آگاه گردیده با سپاه کینه خواه از لشکر گاه شیرپور بیرون شده از راه بینی حصار رهسپار چار آسیاب گشت مدفن مبارکه واز شیرپور تا آنجا فاصله هر میلی ده و بیست تن از پیادگان نظام را بامر ایستادن کرده خود با بقیه سپاه که از تقسیم راه در ختلان حال مشهور زیاد ماند وارد چار آسیاب شد و با غازیان در آویخته از جانبین فراوان خون ریخته گشت و در پایان کار غازیانرا پای‌ثبات بکولاب برشکسته پشت بجنگ دادند— وسر فریدريك را برآش فتحیاب گردیده محصورین را از قلعه محمد عمر خان بیرون می باشد اما مسقط الراس کشیده مراجعت کرد و چون وارد شیر پور شد جنرال سر دانلد استیوارت نیز با سپاهیکه همراه داشت وارد شان الحال در گردیده باعث قوت و نیروی انگلیسان مقیم کابل شد چنانچه از اندیشه هجوم یورش غازیان که در دل داشتند آسوده چرخ زیارت‌گاه خاطر گشتند مشہور است