Page 349

(٣٤٢) ( جلد دوم ) ( ذکر وقایع عهد امارت اعلیحضرت امیر شیرعلیخان ) ( سراج التواریخ ) راه قندهار و کرم و درهٔ خیبر رهسپار افغانستان شود تا از تسخیر مملکت افغانان سد راه دولت روس شوند و در ین وقت امیر شیرعلیخان سردار محمد عمر بن عثمان را که در محاربهٔ گرشك گرفتار دست سردار محمد یعقوب خان شده محبوس گشته بود بعد از حبس ده سال با سردار محمد سرور خان برادرش که او را نیز سردار محمد یعقوب خان در سال ١٢٨٧ هزار و دوصد و هشتاد و هفت چنانچه مرقوم شد از هرات محبوساً در کابل فرستاده بود پس از هفت سال محمد حسن خان برادر او شان را از زندان کشیده از راه اخراج در سمرقند نزد سردار عبد الرحمن خان کابل فرمود و خود را از ایشان آسوده خاطر ساخت ذکر فوت شہزادہ عبداللہ جان ولیعہد ( و داخل شدن سپاه انگلیس در افغانستان ) و در خلال احوال مذکوره امیر شیرعلیخان شهزاده عبدالله جان ولیعہدش را که گرفتار تب مزمن شدہ بود از راه تفریح مزاج و تبدیل ہوا بعزم ییلاق از کابل در استالف فرستاد و در انجا غش شدید گشته بشهر مراجعت کرد و در شب هفدهم ماه شعبان سال هزار و دویست و نود و پنج هجری بعمر شانزده سالگی بدرود جهان کرده در باغ امیر شیرعلیخان پدرش حال موسوم بحرم باغ مدفون گشت و نامهٔ مذکورهٔ انگلیسان در روز فوت او رسیده از سبب سوك و عزای او کارداران حضور بتقدیم آن جرات نتوانستند اما چون ضروز و وعدهٔ جنگ را نزديك انگار داده بودند ناچار میرزا حبیب الله خان مستوفی قدم جسارت پیش نهاده حضار مجلس فاتحه را بهانهٔ کاری کنار کرده نامهٔ انگلیسا را از ملاحظهٔ امیرشیرعلیخان گذارانیده جواب حاصل نمود که خود او بادیگر امنای دولت از طرف خود بنویسند که اکنون قضیهٔ مکروهه رحلت ولیعهد رخ داده انشاالله تعالی پس از برچیدن بساط ماتم او خود امیر جواب با صواب نوشته ملتمسات دولت برطانیہ را روا دانسته اجرا خواهند فرمود و ایشان بر طبق امر امیرشیرعلیخان صحیفهٔ نگار داده و خاتم بر نهاده مصحوب محمد عثمان خان قابوچی در پشاور فرستادند و چون او وارد لعل پوره شد تاریخ وعدهٔ انگلیسان بسر رسیده جنرال شام بورن بالشكَر بسیاری از راه درهٔ خیبر و جنرال سر فریدرك رابرتس با سپاه جراری از جادهٔ کرم و خوست و جنرال دانلد استوارت با عسکر استواری از راه شالکوت روی بسوی قندهار و کابل نهادند و افواج مقیمهٔ سرحد افغانستان بمدافعه برخاسته در عرض راه منزل دکه و انوارك واقع درهٔ خیبر و کتل پیوار معروف باشتر گردن با سپاه انگلیس در آویختند و بيك حمله در هر دو جا از هر دو راه هزیمت یافته پشت بجنك داده رو بگریز نهادند و شکستیان درهٔ خیبر در لعل پوره به محمد عثمانخان قابوچی حامل نامهٔ زرگان پایهٔ سریر سلطنت ملاقی گشته نامهٔ مزبوره را نزد انگلیسان فرستادند و چون کار از دست رفته بود از نامهٔ مذکوره سود و بهبودی حاصل نگشت و امیرشیرعلیخان را از شکست یافتن سپاهش و داخل شدن افواج انگلیس دل از جای شده بامید دوستی دولت روس و نوید و عده و قراری که باو داده و نهاده بود سرا سيمه سان والدهٔ ماجدهٔ ولیعهد مرحوم را با همه بردگیان حرم محترم و سران و سرداران طایفهٔ جلیلهٔ محمد زائی بهمرامی سه فوج پیاده و يك فوج سواره بترکستان فرستاد و سردار میر افضل خان حاکم قندهار و سردار محمد یوسف خان حاکم پشت رود را فرمان کرد که سپاه دولت انگلیس از راه کرم و جلال آباد در مملکت افغانستان پا نهاد عناد شده از راه قندهار نیز وارد خواهند گردید و رایت بالیات جانب ترکستان شقه کشا و جاده پیما خواهد گشت شما را حکم است که در وقت ورود افواج انگلیس در قندهار از مدافعه و پیکار برکنار بوده دست بجنگ نیازید (١) و ا گر از قندهار نیز تجاوز کنند و روی بسوی فراه و پشت رود آرند شما راه هرات بر گرفته در انجا رفته اقامت کنید و پس از صدور این امر سردار محمد یعقوب خان پسر بزرك خود را که از سال ١٢٨٩ هزار و دوصد و هشتاد و نه هجری تا اینوقت بزندان عتاب انداخته محبوس سخت نگاهداشته بود از محبس بصو ابدید ارکان سلطنت بر آورده بحکومت کابلش سر بلند ساخت ذكر فوت ولیعهد امیر شیر علیخان یا زیدن بمعنی دست دراز کردن