Page 348

( ٣٤١ ) (جلد دوم) ( ذكر وقایع عهد امارت اعلیحضرت امیر شیر علیخان ) ( سراج التواریخ ) روس از طریق پلتیکل مشتهر ساخته در افواه انداخت که سپاه روس را سفر افغانستان در پیش است چنانچه مطابق این آوازه سامان لشکر کشی ساز کرده کپور ناتر کوف مان باسپاه مقیم تاشکند بآوازۀ افغانستان وارد سمرقند شده سردار عبد الرحمن خانش مقدار دو میل از شهر بیرون در کنار دریا پذیره کرده بمنزل خویش باز گشت و همچنین از هر باره و قصبه افواج دولت روس بهم وارد سمرقند می شدند تا که هنگام تموز پیش آمده هوا بسیار کرم کشت و هنوز وقت حرکت سپاه از سمرقند بجانب افغانستان معین نبود که روزی کپورناتر سردار عبدالرحمن خان را نزد خود طلبیده باوی اظهار کرد که افواج دولت ما بجانب افغانستان رو اورده میشوند میباید که شما نیز همراه باشید او پاسخ داد که اگر پیش نهاد خاطر کار کنان دولت تسخیر آن مملکت باشد حاجت برفتن من نیست و اگر ملحوظ استردادش بمن است که تفویضم مینمائید احتیاج بسپاه دولت نیست هزار تن سواره وهزار تن پیاده خودم نوکر گرفته و سلاح آنرا باشش عراده توپ دولت عنایت کند تا رفته افغانستان را متصرف شوم و اگر عزم دولت چیزی دیگر مصمم باشد توقف سمرقند را سایم که بسیر و شکار روز بسر برم واینرا هم میدانم که بمصلحت امری اینگونه اظهارات را کرده در اخبارات نشر میدهید با واقعی جانب افغانستان میروید و اگر رفتنی باشید با این سپاه اندك تسخیر افغانستان صعب و دشوار است زیرا که مردمش همه دلیر و جنگجو وخون خوارند نه مثل مردم اور گنج میباشند که بده هزار تن فتح حاصل کرد دو کپورناتر بجواب این گفتار سردار والا تبار اظهار کرد که لشکر بسیار مأمورند که جانب افغانستان رهسپار شوند و بعد از ین گفت و شنود سردار عبدالرحمن خان بمنزل خود باز گشته تاهنگام خریف خبر حرکت لشکر روس بجانب افغانستان نسر بود تا که مرض اسهال در لشکر ایشان حادث گشته سمرقند را فرو گذاشته راه چرا کنده شدن جانب تاشکند ز گرفتند و هزار و دو صدتن از گرفتار شدگان مرض اسهال در ارض ادعا حل و نقل دادند و بسیاری از سپاه بمرض مذ کور هلاك شدند و در وقت مراجعت ووداع سردار عبدالرحمن خان از گفته خویش که در باب لشکر نکشیدن دولت روس بجانب افغانستان و برای مصلحتی آوازه انداختن ایشان با کپورناتر اظهار کرده بود بخاطرش آورد و او گفته سردار با وقار را تسلیم کرده راه تاشکند بر گرفت و مقارن اینحال ايشيك آقاسی شیر دلمان لوی ناب را ایام زندگانی طی شده راه جنت النعیم جاودانی پیش گرفت و بصحن قبة منورة مزار فیض آثار حضرت امیرالمؤمنين على کرم الله وجهه مدفون گشت و پس از وی خوشدلان کتاب بمنصب لوی نابی پدر مرحومش از جانب امیر شیر علیخان سرافراز و ممتاز گشت وقایع سال هزار و دوصدو نودوپنج هجری وقایع سنه ١٢٩٥هجری درین سال طریق مودت وموالات امير شير عليخان از سبب تکالیف شاقه دولت انگلیس که امیر موصوف چنانچه از پیش مذکور گشت نپذیرفت مبدل بمخالفت ومعادات شد چنانچه بادولت روس رشته دوستی را انعقاد داده شرائط ذیل را در بین جانین نهاد که لشکر دولت روس را از میان مملکت افغانستان بجانب هند راه عبور داده تلگرافش را حفاظت نماید و سه راه آهن که از مملکت افغانستان بسوی هند بکشند مانع نیاید و با دولت روس متفق شده بادولت انگلیس محاربه کند و مصارف سپاه افغانستان را از شروع مقاتله تا وقت فیصله مجادله با سلاح دولت روس بدهد و علوفه و آذوقه از مملکت خود حمل و نقل داده از مردم افغانستان چیزی مطالبه نکند و اگر عسرت بلشکر روس روی دهد مردم افغانستان در فروختن و نا فروختن علوفه بایشان وافزونی و کمی نرخ مختار بوده روسیان بجبر واکراه مطالبه علوفه نکنند و در قیمت آن که مردم افغانستان معین نمایند پول نقد داده بخرند و بعد از فتح هند ممالک جنوبی و شرقی افغانستان را که در عهد احمد شاه و تیمور شاه سدوزائی ضمیمه افغانستان بوده اند چون کشمیر و پنجاب و سند و بلوچستان همه را بامير شیر علیخان سپرده در امور ممالك مذكوره و مملکت افغانستان و ترکستان تارود جيحون هيچ مداخلت روا ندارد فقط و انگلیسان از شروط و قرارداد و معاهده امیر شیر علیخان بادولت روس آگاه گشته نامه اعلان جنك با علىحضرت امير شير علیخان فرستادند که افواج جنگی ایشان باصفوق آراسته بعزم افغانستان استوار ایستاده اند که اگر تافلان تاریخ جواب کافی که استحکام دوستی را با خواهشات مجدده شامل ووافی باشد از کابل نرسد فهو المطلوب والماز