Page 196

(۱۸۹) ( جلد اول ) ( ذكر وقایع ایام حکومت شاه پور ) ( سراج التواريخ ) جای گزیده شهزاده حیدر بن شاهزمان را باهزار سوار مأمور حکومت بامیان نمود که در آنجا رفته سد راه وزیر محمد اكبر خان باشد و انگلیسان امیران و گردنان خود را بروفق معاهده و قرار داد گوونر جنرال وامیر كبیر برگرفته روی مراجعت بهند نهادند و شهزاده فتح جنك را بامنسوبانش در پنجاب متمکن و جای گیر تعیین كردند و آنگاه که انگلیسان در ماه نوامبر سه هزار و هشتصد و چهل و دوی میلادی مطابق ماه رمضان سال هزار و دو صد و پنجاه و هشت هجری افغانستان را تخلیه کردند غلام احمد خان وزیر شاه پور بواسطه هوا خواهان امیر كبير و وزیر محمد اکبر خان که مکنشان چند روز پیشتر چنانچه مسطور شد باوی عهد و بیعت کرده بودند چون محمد رضاخان بن باقر خان مراد خانی و خانشیرین خان جوان شیر و قربان علیخان باغ علی مردانی و میرزا امام ویردی خان خوافی و میرزا عبدالرزاق خان مستوفی و آقا حسین که همه از قوم قزلباش بودند از شاه پور روی تافته خوانین درانی و غیره خوانین فارسی و قزلباش را دیده با خود متفق ساختند و برای وزیر محمد اکبر خان نامه فرستاده از تاشقرغان طلب کابلش نمودند و پیام دادند که لشکر انگلیس در نقاب رسیده عنقوه آرزوی هواخواهان از نسیم هوای سعادت آنجای امیر کبیر بشکفید میباید که در کابل مراجعت کرده عروس ملك را دربر گرفته خادمان و هواخواهان را گردن افراز افتخار سازند و او چون در نامه ایشان مهر وزیر غلام احمد خان را دید و هم از بیعت و عهد مکنشان باشاه پور واقف بود بنوشته ایشان اعتماد نكرده راه معاودت جانب كابل پیش نگرفت تا که چند تن سواره بنزدش فرستاده از همه جهات خاطر جمعی برایش دادند آنگاه از تاشقرغان براه بامیان رو بجانب كابل نهاد و با معدودی از سواره بدون علوفه و آزوقه راه مراجعت برگرفت و منزل بمنزل که فرود میگشت صد و دوصد سوار از مردم درانی و غلجایی و قزلباش و غیره بركابش ملحق میشد تا که نزديك بامیان رسیده فروکش کرد سوار انیکه همراه شهزاده حیدر بودند با يما واشاره غلام احمد خان وزير از ور و برگشته تحت رأيت وزیر محمد اکبر خان قرار گرفتند و شهزاده حیدر از مشاهده اینحالت توان اقامت را در خود ندیده از راه فراز داخل کابل شد و پس از وصول او بكابل شاه پور نیز باراده آنکه در کابل استعداد مقابله را باوزیر محمد اکبر خان نداشت باتفاق نایب سرفراز خان و عظيم كل خان و عبدالمجید خان بامیان و غیره منسوبان و اطفال و زنان خویش راه جلال آباد پیش گرفت و در منزل کرکچه که از راه راست منحرف بود سواران وزیر محمد اکبر خان که در عقب او تاخته بو درسی رسیده مردم جبار خیل غلجائی آن نواحی را بشورش آورده تمام مال و منال او را غارت کردند و پورش را فرا گرفته از راه چوپان باز داشتند که هر چه وزیر محمد اکبر خان درباره او امر کند از کشتن و اسیر کردن بجای آرند اما عظیم گل خان که باشاه پور همراه و همعنان بود و ابستگان خود را از بین مردم مذکور نزد خود خواسته بیاری ایشان از مهلکه نجات یافته باشاه پور وارد جلال آباد شدند و محمد عثمانخان نظام الدوله که هنوز حکومت جلال آباد و دوهزار تن سواره و پیاده صلا ح دار داشت نتوانست خود و شاه پور را نگاهد اشت چنانچه او نیز باعیان عبدالرحمن خان نامی که در پیش بود در فراز باشاه پور بارو دهمیای گردیده همه ایشان در پشاور رفتند و عبدالعزیز خان قوم جبار خیل غلجائی از شیوۀ جوان مردی با مردم قوم خود عیال و اطفال شاه پور را محترم و احترام نموده همه را با مزارع اکرام بحمام نشانیده از راه آب جلال آباد پشاور رسانید و از نرینه بعد اولاد و احفاد احمد شاه که داخل هند شدند دیگر نام و جاهی نیافته همچنان ماندند ذکر سر گذشت شهزاده کامران حکمران هرات ذکر سرگذشت شهزادہ کامران چون اعلیحضرت محمد شاه قاجار بنهجيكه از پیش مرقوم گشت از هرات مراجعت کرد شهزاده کامران آسوده خاطر گشته بکار حکومت و ترمیم شکست و ریخت شهر هرات که از صدمۀ گلوله بازی شاه قاجار در حصارش رخ داده بود پرداخت و هر چند میجر پانتجر انگلیس را که در آنجا بود و در وقت محاصره ترغیب بقلعه داری و استواری می نمود تکلیف بمرمت کاری خرابیهای هرات کرد بسر نازده امر شهزاده کامران را بگوش قبول نشنوده علاوه بران روزی شیر محمد خان برادر وزیر یار محمد خارا عتاب نموده دشنام نیز داد و وزیر باشهر اده کامران از سلوك