Page 188

(۱۸۱) (جلد اول) (ذکر وقایع عهد سلطنت شاه شجاع و انجام کار او) (سراج التواريخ) بود باشجاع الدوله خان بن نواب محمد زمان خان کنکاش کرده کشتن اورا شجاع الدوله خان بر ذمت همت خود نهاده در پی کار افتاد و شاه شجاع در روز سه شنبه بیست و دوم ماه صفر سال ١٢٥٨ هزار و دو صد و پنجاه و هشت هجری از بالاحصار کابل باشکر بیرون شده در موضع سیاه سنک سراپرده راست کرده بعرض دیدن سپاه پرداخت و سان همی دید في الميدان و محرماتش همیگفت که با یکماه در جلال آباد خواهیم رسید و اگر درین مدت كمك دولت انگلیس بجلال آباد نرسید مینماید ازین مردم کناره جسته خود را جناب لشکر انگلیس کشیده از پیوستن سپاه انگلیس این مردم پراکنده شده بکام دل خواهیم رسید و ازین گونه سخنان همی راند تا که نوبت سان دادن بشجاع الدوله خان وسوارانش رسید واز میان لشکر نيك نشان رو بموضع دیدن سان نهاد و چشم شاه قبل از انکه او نزديك شود بدو افتاده از نام و نشانش پرسیده چون بشناخت که شجاع الدوله خانست در طبیعتش دید از او ناگوار افتاده امر کرد که دامن خیمه فرود انداخته اورا نگذارند که داخل بار شود چنانچه قاپوچی اورا مانع آمده نگذاشت که بار یاب شود و شجاع الدوله خان ازین امر زیاده تر خشمگین کشته ماجرا نزد سردار محمد عثمانخان بازداشته گفت مبادا از رازیکه ما و شما در قتل شاه گفته و قرار داده ایم آگاه شده باشد و آسیبی بمن رساند پس میباید که پیشتر از انکه اوامر بزنجیرم کند دست بکار برده مقتولش سازم و سردار محمد عثمانخان با آنکه درین امر با او همداستان بود منعش نمود که درینوقت اجرای این کار سزاوار نیست و شجاع الدوله خان از منع او سرگران شده بدل تصمیم داد که بکار قتل شاه اقدام نموده دیگر بکسی حتی بپدرم اظهار نکنم که مبادا ازین امر بازدارند و بعاقبت گرفتار وخامت شوم وشاه که از کین شجاع الدوله آگاه نبود هنگام ظهر در همان بارگاه که بجنب کوچه سیاه سنک افراشته بود دربار عام کرده شهزاده شاه پور را بنالی حکومتی کابل مامور فرموده نصر الله خان بن امین امین الله خان را بنیابتی ایجابیت و از دربار برخواسته بخیمۀ خلوت در آمد و بعد از ادای نماز شام در محفه نشسته بشهزاده شاه پور را پیش روی خود نشانیده برای کاری بنهان از همه روانه بالاحصار شد و چون دربانان را آگاه فرموده بود که شب هنگام شهزاده شاه پور جهت امری ببالاحصار در شده با مداد جانب اردو باز میگردد دروازه را بسته منتظر ورود شهزاده نشسته بودند که پدر و پسر باهم در رسیده داخل بالا حصار شده بحرمسرا در آمدند و شاه شجاع که دست قضا گریبانگير حیاتش شده بود آن شب را تاسحر غنود و آرمید نموده و سپیده و ساعت بساعت از خواب به بسترالين مقدار شب را استفسار میفرمود تا آنچه از جواهر ثمینه که داشت مجده و بخریطها مرتبا بادا نۀ چندی بخجلك روپیه منتخب کرده در کیسه خاص نهاد و در طلوع فجر نماز سنت را ادا کرده بعزم اینکه صلوۀ فرض را در لشکر گاه بگذارد در محفه نشسته روی بسوی اردو نهاد و براه افتاده مکرراً کهارانرا بسر اشارت سرعت رفتن میکرد و درین شب شجاع الدوله خان از رفتن شاه شجاع در بالاحصار بواسطۀ مخبری آگاه شده با پشيك آقاسی جعفر خان قزلباش نوکر اخلاص کیش و زیر فتح خان مرحوم که اینوقت با او ملازمت داشت و چند تن دیگر از نوکران در بیرون بالاحصار بقصد قتل شاه و الاسباب کمین کرده مترصد نشسته بودند که شاه شجاع در برابر شان رسیده ایشان تفنگها جانب محفه او کشاد دادند و شاه جراحت خفيف برداشته سراسیمه خود را بزمین انداخته رو بفرار نهاد و کهاران نیز پراگنده شده شجاع الدوله از هوله و هراس پاس کشیده خواست که بکریزد اما جعفر خان قزلباش او را گفت چگونه از صید زخم یافته رو بتأفته آهك شتافتن داری بر گرد و کارش تمام کن و شجاع الدوله ازین سخن او بقوت اقداعه برگشت و باتفاق هم رو در محفه نهاده شاه را ندیده بپیو ر است تجسس همیدویدند تا که اورا با تن زخمدار در کنار نهریکه در نزديك سیاه سنگست بزمین غلطیده یافتند و بدر شمشیر پاره پاره اش کردند و تاج مرصع را که بر سر داشت با خود برداشته بازگشت نمودند و از پس ایشان شجاع خان پیشخدمت که از واهمۀ جان وحله دزدان گریخته بود بر نعش شاه حاضر شده کیسه اش را که آکنده از جواهر آبدار ثمینه بود گرفته چون حوصله نگاه داشتن آنرا نداشت در چاه و غاری گذاشت که آنهم بتصرف نواب محمد زمانخان در آمد و جسد شاه را در وسط چهار باغ کابل در روز چهارشنبه بیست و سوم ماه صفر سنه ١٢٥٨ هزار و دوصد و پنجاه و هشت هجری بمقبرۀ تیمورشاه پدرش مدفون ساختند و ابیات ذیل را که غلام محمد نام درویش ملقب بشامچی نواسۀ باقر شاه فقیه در تاریخ قتل او از طبع گهر بار برآورده است مناسب دیده ثبت کتاب شد