{"book":"adl0009","page":188,"text":"(۱۸۱)\n(جلد اول) (ذکر وقایع عهد سلطنت شاه شجاع و انجام کار او) (سراج التواريخ)\nبود باشجاع الدوله خان بن نواب محمد زمان خان کنکاش کرده کشتن اورا شجاع الدوله خان بر ذمت همت خود\nنهاده در پی کار افتاد و شاه شجاع در روز سه شنبه بیست و دوم ماه صفر سال ١٢٥٨ هزار و دو صد و پنجاه\nو هشت هجری از بالاحصار کابل باشکر بیرون شده در موضع سیاه سنک سراپرده راست کرده بعرض دیدن سپاه\nپرداخت و سان همی دید في الميدان و محرماتش همیگفت که با یکماه در جلال آباد خواهیم رسید و اگر درین مدت\nكمك دولت انگلیس بجلال آباد نرسید مینماید ازین مردم کناره جسته خود را جناب لشکر انگلیس کشیده از پیوستن\nسپاه انگلیس این مردم پراکنده شده بکام دل خواهیم رسید و ازین گونه سخنان همی راند تا که نوبت سان\nدادن بشجاع الدوله خان وسوارانش رسید واز میان لشکر نيك نشان رو بموضع دیدن\nسان نهاد و چشم شاه قبل از انکه او نزديك شود بدو افتاده از نام و نشانش پرسیده چون بشناخت که\nشجاع الدوله خانست در طبیعتش دید از او ناگوار افتاده امر کرد که دامن خیمه فرود انداخته اورا نگذارند که\nداخل بار شود چنانچه قاپوچی اورا مانع آمده نگذاشت که بار یاب شود و شجاع الدوله خان ازین امر زیاده تر\nخشمگین کشته ماجرا نزد سردار محمد عثمانخان بازداشته گفت مبادا از رازیکه ما و شما در قتل شاه گفته و قرار\nداده ایم آگاه شده باشد و آسیبی بمن رساند پس میباید که پیشتر از انکه اوامر بزنجیرم کند دست بکار برده مقتولش\nسازم و سردار محمد عثمانخان با آنکه درین امر با او همداستان بود منعش نمود که درینوقت اجرای این کار سزاوار\nنیست و شجاع الدوله خان از منع او سرگران شده بدل تصمیم داد که بکار قتل شاه اقدام نموده دیگر بکسی حتی\nبپدرم اظهار نکنم که مبادا ازین امر بازدارند و بعاقبت گرفتار وخامت شوم وشاه که از کین شجاع الدوله آگاه\nنبود هنگام ظهر در همان بارگاه که بجنب کوچه سیاه سنک افراشته بود دربار عام کرده شهزاده شاه پور را بنالی\nحکومتی کابل مامور فرموده نصر الله خان بن امین امین الله خان را بنیابتی ایجابیت و از دربار برخواسته بخیمۀ خلوت\nدر آمد و بعد از ادای نماز شام در محفه نشسته بشهزاده شاه پور را پیش روی خود نشانیده برای کاری بنهان از همه\nروانه بالاحصار شد و چون دربانان را آگاه فرموده بود که شب هنگام شهزاده شاه پور جهت امری ببالاحصار\nدر شده با مداد جانب اردو باز میگردد دروازه را بسته منتظر ورود شهزاده نشسته بودند که پدر و پسر باهم\nدر رسیده داخل بالا حصار شده بحرمسرا در آمدند و شاه شجاع که دست قضا گریبانگير حیاتش شده بود آن شب\nرا تاسحر غنود و آرمید نموده و سپیده و ساعت بساعت از خواب به بسترالين مقدار شب را استفسار میفرمود تا آنچه\nاز جواهر ثمینه که داشت مجده و بخریطها مرتبا بادا نۀ چندی بخجلك روپیه منتخب کرده در کیسه خاص نهاد و در طلوع\nفجر نماز سنت را ادا کرده بعزم اینکه صلوۀ فرض را در لشکر گاه بگذارد در محفه نشسته روی بسوی اردو نهاد\nو براه افتاده مکرراً کهارانرا بسر اشارت سرعت رفتن میکرد و درین شب شجاع الدوله خان از رفتن شاه شجاع\nدر بالاحصار بواسطۀ مخبری آگاه شده با پشيك آقاسی جعفر خان قزلباش نوکر اخلاص کیش و زیر فتح خان مرحوم\nکه اینوقت با او ملازمت داشت و چند تن دیگر از نوکران در بیرون بالاحصار بقصد قتل شاه و الاسباب کمین کرده مترصد\nنشسته بودند که شاه شجاع در برابر شان رسیده ایشان تفنگها جانب محفه او کشاد دادند و شاه جراحت خفيف\nبرداشته سراسیمه خود را بزمین انداخته رو بفرار نهاد و کهاران نیز پراگنده شده شجاع الدوله از هوله و هراس\nپاس کشیده خواست که بکریزد اما جعفر خان قزلباش او را گفت چگونه از صید زخم یافته رو بتأفته آهك\nشتافتن داری بر گرد و کارش تمام کن و شجاع الدوله ازین سخن او بقوت اقداعه برگشت و باتفاق هم رو در محفه\nنهاده شاه را ندیده بپیو ر است تجسس همیدویدند تا که اورا با تن زخمدار در کنار نهریکه در نزديك سیاه سنگست\nبزمین غلطیده یافتند و بدر شمشیر پاره پاره اش کردند و تاج مرصع را که بر سر داشت با خود برداشته بازگشت نمودند و از\nپس ایشان شجاع خان پیشخدمت که از واهمۀ جان وحله دزدان گریخته بود بر نعش شاه حاضر شده کیسه اش را که\nآکنده از جواهر آبدار ثمینه بود گرفته چون حوصله نگاه داشتن آنرا نداشت در چاه و غاری گذاشت که آنهم بتصرف\nنواب محمد زمانخان در آمد و جسد شاه را در وسط چهار باغ کابل در روز چهارشنبه بیست و سوم ماه صفر سنه ١٢٥٨\nهزار و دوصد و پنجاه و هشت هجری بمقبرۀ تیمورشاه پدرش مدفون ساختند و ابیات ذیل را که غلام محمد نام درویش\nملقب بشامچی نواسۀ باقر شاه فقیه در تاریخ قتل او از طبع گهر بار برآورده است مناسب دیده ثبت کتاب شد","chars":3892,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00188.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/188","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/188","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}