Page 143

(١٣٦) ( جلد اول ) ( ذكر وقایع عهد امارت امیر كبير ) ( سراج التواريخ ) ذكر توجه شاه شجاع جانب افغانستان (۱) نقل عهد نامه دولت انگلیس باشاه شجاع و رنجیت سنگهه (۲) ملتوی عهده و پیوند بیچ شونده (۳) تقرير اعلیحضرت سراج الملة والدين خالصه می خالصه دولت سنگهه را میگفته و می بمعنی صاحب که بخود مها راجه رنجیت سنگهه خالصه می گفته می نود یعنی صاحب دولت اگر چه صاحب در لغت عربی معنی رفیق و یار میباشد اما در اصطلاح فرس بمعنی مالك میآید چنانچه صاحب اسپ و غیره ذکر توجه شاه شجاع بمعاونت دولت انگلیس ( جانب افغانستان ) در خلال احوال مذکورۀ سال مزبور اعلیحضرت امیر دوست محمد خان نامه ورسول نزدشاه قاجار در هرات فرستاده تحریص بتسخیرش نموده از جانب خود مطمئن خاطرش ساخت که با فراز در ستیز در نیاورد واو فرستاده اش را اعزاز و اکرام کرده رخصت مراجعت داد ودولت انگلیس ازین مراوده امیرکبیر باشاه قاجار و بیرون کردن الکسندر بارنس را از کابل چنانچه از پیش شرح رفت در تمدید کار افتاده پس از ورود الکسندر بارنس درهند لارد اکلند گورنر جنرال هند بامیرکبیر مکتوب فرستاد که بنا بصلاحیکه در بین دولت انگلیس و رنجیت سنگهه منعقد گردیده است و دولت مذکوره یاری و مدد کاری او را لازم میشمارند پس مناسب حالتهمیا آنست که امصارو ولایات متصرفۀ خویش را حفاظت نموده در ولایت مغربی افغانستان که هرات و جنوبی آن که قندهار و مشرقیش که پشاور وغیره تاکنار نهرسند است مداخلت نمائى وامیر كبیر که استرداد جانب شرقی افغانستان را تا لاهور و کشمیر در ضمیر داشت در جواب اولا و نعمی نگار نفرمود واین امر مادۀ دیگر برای تصدیق مكتوبات مكنيل كه از عزم شاه ایران جانب افغانستان بقصد تزلزل هندوستان و متحد گردیدن سرداران قندهار وامیر کبیر با او بکار گذاران دولت انگلیس نوشته بودشده ایشان در اندیشه آن افتادند که اگر هرات در تصرف شاه ایران در آید تمام ولایت مغربی افغانستان در رای اطاعت دولت روس خواهد شد آنوقت احتمال مزاحمت کشور هند است که در تزلزل خواهد افتاد و نیز اطمینعه سرت امیر دوست محمد خان را از معاهدیکه بارنجیت سنگهه در میان است پیشنهاد خاطر چنان است که بیاری شاه ایران آهنگ استرداد پشاور ولاهور وكشمير كرده هندرا در تزلزل خواهد انداخت پس کار پردازان دولت انگلیس علاج مواد ثلاثه مذکوره را در اتخادبار نجیت سنگهه و شاه شجاع دیده در بیست و ششم ماه جون سنه ۱۸۳۸ هز از و هشتصد و سی و هشت میلادی مطابق بیست و سوم ماه ربيع الثاني سنه ١٢٥٤ هزار و دو صد و پنجاه و چهار هجری و موافق پانزدهم ماه هار سمت سال ١٨٩٥ هندی هزار و هشت صد و نود و پنج بگر ماجیت در لاهور مابین مستر وليم می مکنائن و شاه شجاع و رنجیت سنگهه رشته پیمان منعقد گشته نامه عهد از قابیافت که سابق ازین فی مابین سرکارین یعنی سركار والاقمدار (۱) خالصه جی وسرکار گردون وقار شاه شجاع الملک عهدنامه مشتمل برچهار دفعه سوای تمهید و خاتمه مقرر شده بود و بعضی از اسباب ملتوی (۲) مانده اکنون صاحب والا مناقب مستر وليم حی مکنائن بہادر بایمای نواب مستطاب معلى القاب جارج لارد آکلند گورنر جنرال صاحب بهادر باختیار کل جهت توثیق وتكميل عهد نامۀ مسطور از راه دوستی موتلفۀ قدیمۀ معهودۀ هر دو سر کار عالیبم قدار اعنی خالصه جی (۳) و کمپنی انگلیس بهادر در حضور خالصه جی تشریف آوردند وعهد نامۀ مذکورا از سر نو باضافۀ چند فقره دوستی آیات و چهار دفعه شرائط جدیده که جمله هجده دفعه باشد باتفاق وصلاح دوستانۀ سرکار بگریکی آثار کمپنی انگلیس بهادر مقرر وسند گردیده که بموجب دفعات و شرائط مرقومۀ الذیل در مابین مقاوت وجدانی متصور نیست و نخواهد شد اول آنچه ممالک منطقۀ اینروی آب سندہ و آن روی آب مذکوره که در تحت تصرف وداخل علاقۀ سرکار خالصه جیست چون صوبه كشمير باحدود شرقی و غربی وجنوبی وشمالى اتك وجيحه و هزاره و کپهبل و آنت و غیره توابع آن وپشاور با یوسف زائی وغيره وخنك و هشتنگر و مچنی و کوهات وهنگو وسائر توابع پشاور تاحد خيبر وبنو ووزر وتانك وكرانك وكاله باغ وخوشحال كنده و غیره توابع آن ودرۀ اسمعیل خان باتوابع آن ودره غازيخان وكوت متهن وعمركوت وغیره باجميع توابع آن وسنكر واروات مند واجل وحاجی پوروروج پور و هر سه کچی ملك مينسگره با تمام حدود آن وصوبه ملتان با تمام ملمت آن سر کار شاه موصوف وسائر خاندان سدوزائی را در ممالک مرقومۀ الصدر هیچ دعوی و سروکار نسلا بعد نسل و بطناً بعد بطن نیست و نخواهد شد و بهمبن عنوان ملك مذكور مال خالصه جی نسلا بعد نسل و بطناً بعد بطن هست و خواهد بود ( ۲ ) دوم شاه موصوف از آنطرف خیبر احدی را مرتکب دزدی و رهزنی در اینکاه وشور و فساد باینطرف خيبر شدن هرگز نخواهد داد واگر احياناً کارداران سرکارین که معامله خورد وبرد نموده رو بفرار نهاده غیر حاضر باشند