Page 142

( ۱۳۵ ) ( جلد اول ) ( ذكر وقايع عهد امارت امير كبير ) ( سراج التواريخ ) در مساكن شان جايداد و مضراب خان والى ميمنه برادر زاده خودرا با عرضه و پیشکش علیحده نزد محمد شاه فرستاده درخواست آن نمود که اختیار جان اصف الدوله را از میمنه طلب هرات فرموده مردم را از لگد کوبی بازدارد ترغیب و تحریض علماء هرات مردم را ( بجنگ ایرانیان بنام جهاد ) ترغیب علماء مردم را بجهاد ایرانبان (۱) هند در مباح شدن ریختن خون کسی و باطل وضایع و ناجیز شدن طرازیان صاحب ناسخ التواریخ چون خبر فتح ميمنه و اطاعت قبايل جمشیدی وفیروز کوهی و هزاره و چهار اويماق واوزبک و انقیاد مردم شبرغان و اندخود وسرپل و گرنجق بشهراده نادر میرزا بگوش شهزاده کامران رسید از در چاره جوئی باوزیر یار محمد خان مشورت کرده بصوابدید او ملا عبدالحق که از فحول علماء هرات بود کتابی مشتمل بر کفر ایرانیان وسفك دما وحل متاع ایشان تأليف و بدلائل ترتيب داده سادات قریه پشنگی را بشهر طلبیده در مسجد جامع مردم شهر را انجمن ساخت و پس از ادای نماز جمعه ملا عبدالحق مذکور بر رو منبر صعود داده بقران نوشته صاحب کتاب مذکور رساله مؤلفه اش را قرائت کرده بعد ندا نمود که ای مردم این بود امر خدا ورسول که شنیدید و اينك سپاه قاجار كه حاضر و آماده پیکارند اگر بتنها دست یابد و شهر را متصرف شود جان و مال و ناموس شما همه بهدر (۱) رود و حفظ جان و مال و ناموس فرض است و قتال بالشکز قاجار جهاد راه خداست که اگر کشته شوید شهید و داخل بهشت جاوید میشوید و اگر از ایشان بکشید غازی شده بهشت را از ان خود کنید و مردم از شنیدن سخنان او و دانستن مضامین رساله اش بیرون شده و ناخن چیده کفن در پوشیدند و سادات پشنگی از پیش عمل ها برافراشته شیریان از قفای ایشان از دروازه خشک بیرون شدند و اول قراولان محمد خان امیر تومان دوچار گشته نائره حرب شعله ورشد و در آغاز پیکار گلوله تفنك برعى محمد نامی از لشکر قاجار رسیده مقتول گردید و یکی از دلیران غازیان تاخت که سرش را بر گیرد علی نقی خان نامی از ایرانیان سد راه او شده بتیغ تن را زخم رسانیده مانع آمد و خودش نیز زخم برداشته بهمان حالت زخمناکی جسد علی محمد را در ربود وايرانيان از مشاهده این حادثه در ولوله ولرزه افتاده محمد ولی خان سرتیپ و محمد علی خان و جنرال بروسکی فرانسوی با قراولان افواج تبعه خودها بمدافعه برخاستند و حاجين بمحاربه و مقاتله گرائیده بسیار تن از ایرانیان را مقتول و مجروح کردند و سی وهشت نفر از شهریان و چهار تن از سادات پشنگی و هم زاده وزیر یار محمد خان مجموع چهل وسه نفر کشته پنجاه وشش تن زخمدار کشتند و بعضی از مجروحین دست گیر نیز شدند و آخر الامر هزیمت یافته بشهر در آمدند و از لشکر ایران جنرال بروسکی زخم برداشته پس بعسکرگاه شدند و بعد ازین محاربه وزیر یار محمد خان سنگریان حاجی خان را از لشکریان ایران آواز داده طالب امان شد و محمد شاه یکی از منصبداران سپاه را بشهر فرستاده پس از مکالمات بسیار شهزاده کامران و وزیر یار محمد خان اطاعت نوزرده از متعدیات شاه ایران سرباز زدند و بقلعه داری استواری گزیدند و مقارن این حال شهزاده نادر میرزا با همان پانصد سوار الفظی کوره خوارزم که از پیش بشرح رفت وارد گشته با حبیب الله خان امیر توپخانه که باستقبال خزانه که از طهران میآوردند از لشکر گاه بیرون شده بود دو چار شده بهم در آویختند و کشش و کوشش بسیار کرده چون ایرانیان در عدت وعدت کثرت داشتند سی و چهار تن از ایشان را کشته و پنجاه وشش نفر را با پنجاه راس اسب دست گیر کردند و روز دیگر همه را بحکم شاه قاجار سر بریدند و چون مدت محاصره طول کشیده زمستان نزديك شد محمد شاه مصطفی قلیخان نامی را از اعیان سپاه امر کرد که پنج هزار خروار غله از بادغیسات در لشکر گاه دور هرات آرد و هم تمام افواجش از جهت دفع سرماخانها بنا کردند و کارخانه باروت سازی نیز اجرا نمودند و توپهای بزرگ ریخته کلو لدهم از سنك تراشیده نوابتوقیت از سرخس والمان مضراب خان والی میمنه که از پیش اشارت رفت آصف الدوله باشکریکه همراه داشت بفرمان طلب از میمنه روانه هرات شده در اوائل ماه ذی الحجه سال ١٢٥٤ هزار و دویست و پنجاه و چهار وارد لشکر گاه شاه قاجار گشت و نزرك زاد کامبرا که از راه کروکان با خود داشت از حضور شاه گذرانیده خودش با اینان مورد الطاف شدیو بعد اصف الدوله برخصت مراجعت مشهد یافته قبل از اینکه راه بر گیرد باجازت محمد شاه در پای دیوار شهر آمده با وزیر یار محمد خان سخنان موعظت آمیز گفته تحريك بالتخير انکلیسن که ایشانرا باستواری تحریص کرده و در جوابی بر طبق مرامش نشنیده بازگردید و در مشهد مقدس رفت که امور آنجا خلل نپذیرد