Page 1227

( 1197 ) ( جلد دوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) مذکور ماه شوال که تنخواه ملا عبد الخالق واعظ را موقوف فرمود او را نیز موقوف نموده کرنيل نصر الله خان لالا ( 1 ) و مودب شهزاده غلام علیمخانرا فرستاده امر کرد که با مامور شدن خزانه دار جدید برعلاوه خدمت شهزاده مذکور مواظب امور خزانه ترکستان نیز باشد چنانچه پس از چندی شجاع خان باجاوری بزیر دستی او مأمورا نجام امور خزانه داری گشت و مقارن اینحال چهل و سه هزار و دویست و هفتاد و هفت تنگه بنام میرزا محمد زمان خان بن کل محمد سراج سردفتر سابق ترکستان که از مال دولت تلف کرده بود از دفتر سنجش کابل حواله و از جای فروش مال ومتاع او حصول شد و همدرین هنگام عطابيك نام سرحد دار و حارس حدود موضع غالشور از توابع اند خود و واقع سرحد دولت آباد الله محمد و نصر الله نامان تر کمانرا که از یار جوی جانب دولت آباد مرحله پیما بودند عنیف بدست آوردن کرد و هردوتن تفنك بفعم نشان داده دست و پای زده آخر الامر گرفتار شدند وعطابيك يك هزار تنکه نقد و یکدسته یعنی بیست جلد پوست قره کلی که از جانب دولت قدغن بود و ایشان با خود داشتند ضبط کرده ان دوتن هر چند التجا و الحاح کردند کار و سها و ننگهار ا نگاهداشته و ازان خود انگاشته ایشانرا رها دهد او نپذیرفته در نزد میر ابو طالب خان حاکم اند خود حاضر کرد و او نحبس چند قطعه رسید محصول پوست قره کلی را که از راه خفا تجارت برده فروخته بودند از بین ایره (2) و استریلاہ ایشان که نهفته و دوخته بودند بیرون آورد و هردوتن را محبوس نگاهداشته از جهت مال و متاع ایشان دو رأس اسب وسه روپیه نقد و چیز تر توپ چوخای ( 3 ) ایشانرا بسورا نیکه هردوتن را مؤاخذه کرده بودند برسم انعام خدمت داده مابقی را باده ميل تفنك ودوقبضه شمشیر ایشان ضبط کرده ماجرا معروض پایه سریر سلطنت داشت و حضرت والا هردوتن را همچنان محبوس طلب کابل نموده رقم فرمود که اگر کار گذاران دولت روس مکالمه و مذاکره در میان آرند حضرت والاخود پاسخ گفته ایشان را از زبان درازی بازدارد و همدرین احیان محمد افضل خان دروازی که او را مردم انجا با صطلاح خودشه محمد افضل خان میگفتند و ابن تشهیر آغازه تاقوام از اثر نیا کان خویش که وقتی فرمان روا بوده اند دارند از ماوراءالنهر جیحون که از دیرگاه آواره وطن شده در خاك مقبوضه دولت روس روز بسر میبرد روی امید بسوی ظل حمایت ایددولت نهاده وارد مزار شریف شد و از عریضه حکمران ترکستان حضرت والا او را در روز بیست و دوم ماه شوال فرمان کرده در کابل که درین همزاد چون شه محمود خان (4) وابوالفیض خان و پسران واهل وعیال هر دو تن نیز در بنجا روز محنت بسر می برند طلبید و پس از شرف بار یافتنش رخصت مراجعت داده شد که اهل و عیال خود را از ماوراءالنهر در کابل بیاورد و همدرین ایام از عریضه حکمران ترکستان بکوش داد نیوش حضرت والا رسید که بازرگانان گوسپند که کوسپند و بز را در ماوراءالنهر جيحون برده میفروشند و در سال گذشته داده خان نام افغان در سال بيك و شصت هزار روپیه بر محصول گوسپند تجارتی که بازرگانان بدولت میدادند افزوده و سه ساله باجاره گرفته است از جود وستم او بستوه آمده از درب بار حکومت داد خواسته قرار داده اند که خود ایشان از هر کوسپند یکه بزرك يا كوچك باشد يکروپیه اضافه از اصل محصول سابق بدولت میدهند که از ایذا و آزار داده خان مامون و بر کنار باشند وحضرت والا استدعای بازرگانان را پذیرفته اجاره داده خان را فسخ فرمود و همدر خلال احوال مسطور امیر محمد نامی از مردم هزاره بايك تن عبید الله نام که از سه سال قبل در نظام انگلیس نوکری اختیار کرده روز بقدمت آن دولت بسر برده بود آهنگ قندهار کرد واز شالکوت براه افتاده هردوتن گرفتار دست محمد کریم خان چاپر که مأمور حراست، اقامت سدر (پشه تغل) بودگشتند وعبیدالله (1) لالا بنده و خادم و مرد پیری که مین ومواظب خدمت بزرك زادگان باشد (2) ایره در فارسی روی جامه را گویند (3) چوخا در کتب لغت پادیده نشد و باقل جامه پشمین فقرا را گویند و اکنون ارباب الفاظ منقوله بر چنبیکه با ان چوخاسازند استعمال کنند (4) این خاندان از شه های در و از میباشند و خود را از اولاد اسکندر رومی میدانند از تواریخ زبان شاهان مغولیه که در هندوستان فرمان رواء بودند این مطلب بوضوح پیوسته الفپ عند الله