Page 1171

(١١٤١) (جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ) دارای فواکه چون خربوزه وانگور و شفتالو و غیره و دو شهرت ده است درین بندر نیز مانند بلخ و مشهد مقدس تودهای خربزه بدیده مگر در لطافت و شیرینی مثل خربزه این دو ولایت نیست و زمین این بندر زر خیز و هوایش چون پارس معتدل است خلاصه شهزاده بساعت یازده قبل از نصف روز جمعه غره ربیع الثانی در ماین جزیره (کولن) از ملحقات دولت فرانس وجزیره (سارینیه) از خاك مملکت ایطالیه که نخستین جانب غرب و دویمین طرف شرق جهاز عالی که بحر پیما بود واقعند پر تو افگن وصول گردید و ازین دو جزیره عبور و حصه خاك فرانس را قطع کرده دیگر جزیره در پیووز بمشاهده اش نیفتاده داخل بحر حصه ایطالیه شد و بساعت دوازده از نصف روز شنبه (١) نیپلس است دوم ربیع الثانی جهاز عالی در بندر (نی پلس) (۱) پایتخت سابق ایطالیه رونق افزای وصول گشت و شهر (نی پلس) را از جهاز بنظر در آورده مشاهده کرد که در دامنه کوه و موضع نیکو بنیاد نهاده و آباد شده است و از ساحل بحر بدرجات و مراتب افراخته گردیده عماراتش مشرف بیکدیگر است و در السنه مردم فرنگستان چنان سمر و مشهر است که سیاحتگاه شهر (نی پلس) را سیر نماید از سیاحت ساحت تمام عالم بی نیاز آید و کوه آتش فشان مشهود جانب غرب این شهر واقعست و اصل شهر هلالی شکل و متصل دریا اتفاق افتاده است و هوایش در شب بسی با صفا و روح افزاست سیا از انعکاس پر تو نور وشعاع چراغها که در آب میدرخشید پیر را برنائی و جوان را توانائی می بخشد الغرض شهزاده سپهروساده را جلوه شکوه عمارات این شهر خواهش مند تماشا و دیدار ساخته از صفحه جهاز ترك بساحت در پیس از نصف روز مذکور با خدمه خاص فرود گشته در جهاز کوچکی که برای بردن و آوردن مسافرین وحمل و نقل احمال و اثقال تاجرین در بندر و از بندر در جهاز لنگر انتظار افگنده بود بر نشسته بحر پیمای تماشای شهر شد و از ساحل بسواری کالسکه بقدس اندر آمده چشم بنظاره درو دیوار عمارات و کوی و برزن و بازار افگنده مردم سکنه شهر را از حیثیت لباس و اوضاع بی بضاعت و کم استطاعت دید وهم عمارات پادشاهی را که از عمارات سلطنتی لندن و پاریس در شکوه بازی ماند مشاهده نمود و از جمله با غ دولتی واقع این شهر که در اندرون آن عمارات پادشاهی را ساحت و افزاست اند و بلند ترین ریاض و حدائق و عمارات شهر است زیاده تر مطبوع طبع عالی گشت و عمارات شهر من حيث المجموع از بیرون بشكل مربع می نماید و در اندرون عمارات مخصوصه آلات وادوات عتیقه چون سائر عمارات سلطنتی فرنگستان اسباب قدیمی زود یابده برو مجلو ساخته اند و از جمله تصویر هرون الرشید از خلفای بنی عباس (رض) برین صور و اشکال سلاطین معاصرین و سابقین که باهمند در دا بود نیز بمشاهده شهزاده افتاده جای آن داشت که مترجم اطفال شود و متکلم بی وفائی جهان گردده گوید : چه ام چه جم و بد کومی در آخر کنی مرگ را پیروی -- همی پرورش زانکه یابد درود -- چومی بد روی پروریدن چه سود -- واز اعتدال هوای روح افزای این شهر و ولایت واقع جنوبی مملکت ایطالیاست که در هريك از باغهایش اشجار مثمره کرم سیری و سرد سیری چون لیموو نارنج وزردالو وسیب و جوز و بادام و غیره بکثرت بمشاهده شهزاده افتاد وهم در اطراف باغ شاهی چنگلستان مصنوعی که نظیر آن در انگلستان نیست بنظر نيك منظرش درامده بساحت هفت از هنگام شام شهزاده در جهاز باز گشت و بساعت هشت قبل از نصف روز یکشنبه سوم ربیع الثانی تشریف فرمای تماشای شهر هبت نمای (پامین) واقع دوازده میلی شهر نیپلس شد و این شهر در عهد سلطه (نی لس) شاهنشاه روم هشتاد و نه سال پس از ولادت (حضرت عیسی علی نبینا وعلیه السلام) بواسطه سیلان فلز یگه از کوه آتش فشان موسوم (به وسوه ویوس) واقع مسافت نه میلی جنب شرقی شهر نی پلس بران ریخت سوخته و بخاك اندوخته گشت و نیز در سال هزار و هشتصد و پنج عیسوی مطابق سال هزار ودوصدر بیست هجری از سیلان فلز افروخته از بیست هزار تن هلاك شدند و گویند خروج فلز ازین کوه هفت یا هشت بار قبل از حضرت عیسی و چهارده بار پس ازان بروی روز افتاده است و درین از منه دولت ایطالیه بعزم مكشوف نمودن كواثف حالات و بنیا و اساس عمارات آن که در زیر خاک مستور اند دست بکار زده و عمارتی از عمارات سابقش با روق را با محلات خانه و بازار مکمل و درستی که از اوضاع آن ها معلوم میشود که