Page 113

(١٠٦) (جلد اول) (ذکر وقایع و انقلاب عهد شاه محمود) (سراج التواریخ) ذکر فوت سردار محمد عظیم خان ووقایعیکه بعد ازوی بصدور پیوست در سال ١٢٣٨ هزار و دویست وسی و هشت هجری بعد از انکه سردار شیردل خان لشکر جانب هرات کشیده شاه محمود را بمحاصره انداخت آخر الامر ازسبب واقعه هایه که ذکر میشود بی نیل مرام مراجعت کرد سردار محمد عظیم خانرا در عمرسی و هشت سالکی ایام حکومت وملك کیری سپری شده در جنب شرقی مزار عاشقان و عارفان کابل مدفون کردیده دو زیر پرده تیره تراب متواری کشت و این بیت تاریخ وفات او در لوح مزارش منقر است چو پرسند از سال فوتش بکو مخلد برین از دش جای داد ۱۲۳۸ و پس ازوی سردار حبیب الله خان پسرش بجای پدر بمسند حکومت کابل قرار یافت و سردار دوست محمد خان که بعد از مراجعت قندهار باسردار محمد عظیم خان چنانچه از پیش رقم کشت از نزد سردار مر حوم مذ کور بحکومت کوهستان کابل مامور شده در انجابود که این مراد بائد حال سردار محمد عظیم خان کردیده او از کوهستان بعزم عیادت راه کابل برکرفت و در مزار سید مهدی رسیده از فوت برادرش آکاه کشته از راه افشار نانك چی بتعزیتی نز دسردار امیر محمد خان که بعوض وی حکومت انجاداشت رفت و از انجا ترتیب لشکر کرده بقصد تصرف کابل راه برداشت و سردار حبیب الله خان بمدافعه برخو استه در موضع سید الله باهم دو چار شده غالب آمد و سردار دوست محمد خان هزیمت یافته بغزنین باز کشت و دوبار سامان تسخیر کابل ساز کرده روی بسوی منزل مقصود نهاد و در موضع قریه آغه معروف بقرغه تلاقی فریقین رخ داده سردار حبیب الله خان مغلوب کشت و شهر کابل بتصرف سردار دوست محمد خان در آمد ومقارن اینحال سردار شیردل خان که هرات را در محاصره داشت از شنیدن حوادث مذ کوره دست از تسخیر و محاصره هرات بازداشت و باندیشه اینکه بحصه هزاره و براه غلج در خزانه کابل موجود بود وهم سردار حبیب الله خان خط دماغ داشت از هرات راه کابل برداشت که مبادا مبالغ مذ کوره بهدر رودو سردار مهر دل خان را از راه میمند شتاب پیشتر از خود روانه کابل کرد که تا رسیدن وی مواظب و محافظ احو ال سردار حبیب الله خان بوده نکذارد که وجوه خزانه را رایکان تلف کند و خود از راه قندهار در حرکت شد و وارد ان دیار کشته پس از سامان اسباب سفر و تهیه لشکر راه منزل مقصود برکرفت و دیکر برادرانش از توجه او بجانب کابل خبریافته بروی رشك برده باهم کشتند که این خزانه برای آنست که سردار حبیب الله خان را عزل کرده خودش مستقر مسند ایالت شود و چون کابل را بقرار که مرقوم شد سردار دوست محمد خان متصرف کردیده بود دیگرانی که در اطراف مشغول حکومت بودند روی بکابل نهادند واز جمله سردار عطا محمد خان از پیشاور سردار یار محمد خان و سردار سلطان محمد خان با باالشکر روانه کابل کرد و همکان ظاهراً بمعاونت سردار حبیب الله خان و باطناً بطمع زر اندوخته سردار محمد عظیم خان مرحوم در کابل انجمن شدند و با سردار دوست محمد خان که قبل ازهمه کابل را متصرف شده بود همدست و همداستان کشته در باب توجه سردار شیردل خان سخنها رانده دلیلهای میآوردند تا که سردار یار محمد خان و سردار سلطان محمدخان باسردار حبیب الله خان ساختند و همعنان کردیده نیز اینرا موکول برای صواب نیمای سردار دوست محمد خان کردند آنکاه قرار دادند که با سردار شیردل خان از در مخالفت بستیزند چنانچه سردار دوست محمدخان و همه برادرانش که در کابل بودند باسردار زادها و کابلی از شهر بیرون شده در حدود چهاردهی سرراه برسردار شیردل خان ثبات کرفتند و سردار شیردل خان که از قندهار روی بسوی کابل نهاده بود وارد قلعه قاضی شده راه خود را مسدود دیده جانب قلعه فاضل بیک معطوف عنان کرد که از راه قریه افشار نانك چی داخل کابل شود و سردار دوست محمد خان نیز عزم راه کیری روی بدانوی نهاده در دشت ما بین قلعه قاضی و قلعه فاضل بيك با هم تلاقی کشته جنك در پیوست و پس از کشش و کوشش بسیار سردار دوست محمد خان و دیگر برادرانش که با او همراه بودند مغلوب کشته بکابل در آمدند وسردار شیردل خان مظفر و منصور بقلعه فاضل بيك فرود آمده روز دیگر از راه قریه افشار کوچ داده در حدو د قریه نانك چی باز نائره حزب شعله ور شده سردار شیردل خان غالب آمد و اسپر انده در قریه پوستین دوزها لشکر کاه ساخت وسردار دوست محمد خان جانب شرقی شهر کابل را که طرف عسکرکاه خصم بود از مرادخانی تا دروازه لاهوری