Page 86

نسخۂ سوم عین الوقایع صفحہ ۷۹ حرکات از آنھا بظھور رسید که خلاف بزرگ در قانون شریعت مطھرہ بود علاوہ بر آن قصد تسخیر ہرات فراہ و میمنہ را نمودند مرحوم کامرانشاہ از ہرات شیرمحمدخان برادر وزیر یار محمدخان را با پیشکشھای بجهہ نزد شهریار ایران فرستاد و شکایت از بدسلوکی عساکر انگلیس نموده بود بنا بمصلحت وقت خطبه را در ہرات و فراه باجازه کامرانشاہ بنام اعلیحضرت پادشاہ ایران محمدشاہ طاب ثراہ در اینسال خواندند و عموم ملت افغانستان حاضر شدند بیحیائی و بیمرے بودن با دولت و ملت ایران و برضد انگلیس اقدام کردند آنجا میخواهیم عرض نمائیم که باید آن مسئلہ را علمائے ملت اسلام شیعه و سنی پیش نهاد خود قرار دہند و ملت خود را خواه شیعه و خواه سنی همه را در حکم واحد محسوب دارند و اتفاق و اتحادشان کامل شود بے موقع و فرصتی که ملتی مثل بودائیان چین و ژاپون یا غیر آنھا که دشمن دین اسلامند بخواہند دست تعدی باسلامیان دراز نمایند و در صدد انہدام امور دین مبین حضرت خیر المرسلین بر آیند اتفاق و اتحاد اسلام مانع خیالات و تعدی آنھا بشود چنانچه مردم ہرات افغانستان که مدت چھار دہ ماہ متجاوز با عساکر دولت ایران طرف نزاع و جدال بودند و از طرفین شمشیر ھا بقصد قتل ہم می کشیدند و تشنه بخون یکدیگر بودند بمحض ورود عساکر انگلیس در افغانستان و بنا تعدی و بی احترامی آنھا در امورات دین مبین اسلام اول کسیکه اظھار بیحیائی و اتحاد نمود مرحوم کامرانشاہ افغان بود و بعد وزراء او و بعد عموم ملت افغانستان کینه دیرینه را با ملت ایران بدوستی مبدل ساخته بدفع درفع شر خصمی که غیر ملت محمد بود پرداختند و مغایرات را از نظر دور ساخته علم اتحاد و صدق یکدیگر ا فرافردی پس معلوم می شود که حرف ھای لغوضین در بین ملت اسلام شیعه و سنی مثل گفتگو ھای برادران و عموزاده گا ہم قبیلہ ہم می ماند که من باب حق الارث بیکدیگر در آویز و مدعی می شوند و اظھار عداوت بیکدیگر می نمایند مادامیکه غیری بر آنھا تعدی ننموده است اما وقتی دیگری از خارج پیدا شود و بخواہد بر امورات زندگانی یا ناموس داری یکی از آنھا خللی رساند فوراً کینه دیرینه در حق یکدیگر را از خاطر محو و فراموش نموده با ہم متحد می شوند و جواب مدعی را بسختی میدهند در اینصورت رعایت شیعه برسنی و رعایت سنی برشیعه تا زمان رجعت واجب بلکه لازم است که ذرّه از شوکت عموم اسلامیان و قوت دین مؤمنان نکاہد بلکه افزوده گردد انشاء اللہ تعالی (مؤلف) ہم در اینسال فضلیعلی خان قراباغی حکمران کرمان لشکری بہ جہہ امداد خود از دربار پادشاہی ایران بجهہ دفع و رفع آقاخان استدعا نمود حبیب الله خان امیر توپخانه را با سپاہ و توپ فراوانی روانه کرمان نمودند و فضلعلیخان نیز استعدادی فراہم نمودہ باتفاق امیر توپخانه کرارا بجنگ آقاخان پرداختند و او لشکر خود را برداشته روانه بلوچستان شد امیر توپ خانه و فضلعلیخان او را تعاقب کردند در منزل موسوم بریگان اول محال بلوچستان با ورسیدند و جنگ در گرفت و لشکریان آقاخان شکست خوردند و خود او از راه بیابان بطرف قندھار رفته از آنجا بہندوستان رفت و آنجا متمکن شد (در ۱۲۵۷ ہجری) (مطابق ۱۸۴۱ مسیحی) در اینسال پرنز اکبر شهزاده سدوزائ بتاخت و تاراج اطراف خراسان آمدند و محمد ولیخان برادر زاده اللهیار خان آصف الدوله را کہ بشکار رفته بود دستگیر نموده ہمراہ