Page 565

ملحقات بقیۀ عین الوقایع صفحه ٥٥٥ دکفایت جناب آقا مشهدی جعفر خیاط باشی در تبریز که اقتباس آنرا از حرکات ماکوی چرخ خیاطی نموده پس از زحمات زیاد بمخارج گزاف تکمیل کرده بود قونبی از کار درآورد که صنعت و هنر خود را بخلق نمودار کرد و کمال فطری وجوهر جبلی خود را هدا بظاهر جلوه داد توپ مذکور ستا مسلسل و سریع الاطلاق است که بهر دقیقه هفتاد تیر پر و خالی میشود و نشانه را سبک قاعده میزند اما بقدر قوه جرثقیه فشنک آن توپ را از گارتوس دوازده نمره رولور قرارداده بود که پس از تکمیل تعبیه فشنک بزرگ هم بشود و همان توپ را هنگام مراجعت موکب همایون از فرنگستان بلحاظ اقدس پادشاهی رسانیدند شورش خرانسا بوقعه ارامنه دره انقزم که عموم مسلمانان از واقعه قفقازیه بابقامۀ تی آتطایفه در بهانه جو بودند تا نوکر یکی از تجار تبعه روس مقیم کاروانسرای حاجی محمد ابراهیم کاکار عیدگاهی میان کوچه بزن مسلمه سؤ آخونش باش گفته و باب فتنه را مفتوح ساخت سوای آنش اناًنی حمل بواسطه بعضی بنا بآ در روی کوچه و اطراف آنکاروانسرا که باجازه دولت قزاقیان نهاده شده بود بهیای شورش کردیده آن مطلب را بهانه قرار دادند در عد لیله نیز محرم اقدام بتعاقض نموده فردا صبح علم طغیان بفراشند جناب حاجی معاون التجار خرانسا بخیال اینکه ارامنه هم نیای تازه روی کند دفع شورش خوابه شد امر بخرابی داد آتالی آن انکانه کرد. اول مال التجاره آن کاروانسرا را از قبیل پشیم دوست و گوسفند و غیره بتاراج بردند و بسیار بر آتش زدند بعد کاروانسرا را ویران کردند از آنجا متوجه دکاکین و مغازه و منازل ارامنه قریباً از ارامنه آنانیکه در سرای سلطانی و سرای امام جمعه اقامت و تجارت داشتند محفوظ ماندند و سایرین که در روی بازار و منازل بودن خصوصاً محله سکنّا و اشیاء داشته اموال و اثقال همه آنها بامسجد و قبر خانه که ملجا ندا را بودند بغارت و خود ارامنه از اناث و ذکور که بقونسولگری روس ملتجی شدند از طرف ایالت بتبویب جناب ناظم الملک کارگدار خرانسان میرزا محمد باقر خان یاور فوج چهارم تبریزی و کاردان بود با استعداد حربی و سرباز زیاد مامور محافظت و حراست قونسولگری دولت بهیه گردیده فتنه خوابید پس از آنکه امر دولت علّیّه باسترداد اموال ارامنه صادر شد مسببا مال پوست و پشم مال آنها را که برده بودند میان کوچه ها میریختند و که عده ایان هر محل جمع آوری نموده باداره نظمیه میبردند و در آخر توسط کارگزاری تسلیم قونسولگری شد ایجاد چراغ الکتری در بسیاری منازل رشت و انقلاب هوا و شدت برودت و بوران در آن محل بماء محرم حرکت اردوی سخت حکم شاپزاده بقیصه ای ونیز اردوی بریاست اعتضاد الدوله بطرف چاه بهار بلوچتان و گفتگو باره تاکسیون انگلیس آمدن نشان مخصوص از طرف حضرت امپراتور روس بشاپزاده والا عضد السلطان فرمانفرمای رشت و مسافرت شاپزاده معظم الیه بانزلی محض سرکشی و تدارکات ورود موکب همایون وفات حضرت حجه الاسلام شیخ العلما آقای شیخ محمد حسن ممقانی اعلی الله مقامه در یوم شنبه هجدهم محرم الحرام بنجف اشرف و تعزیه داری با کثر حوم در عتبات عالیات و ممالک مختصمه و کشور ایران بسبت ما درجه آمدن مهندسین هولاندی بجهت بازدید ستاد اهواز بجمزه ورود موکب همایون پادشاهی هنگام مسافرت فرنگستان در انزلی و دسته های امانی بانجام بعضی مطالب سرعتی و بحیریا توسط عرایض که احرینام بخواهد یا هر یک از آنها و تعمیر کلوکاه دریا بغاشه و کشتی مخصوص شهر بای ار اینمورد با کشتی سانیان ال جناب حاجی زین العابدین تقی اف بمر داب انزلی تصادم کرد و صدمه زیادی دید اما چون کشتی مقصدی باین حاجی صفری الیه بود معفو شد ورود جناب مستطاب ملاذ الانام آقای حاجی میرزا زین العابدین مغفرۀ بئس الطلاب در هر اجیت عتابت با رضی اقدس و خوشنودی مالی که مطعن اجتہادی مقتر معظم الیه بوده دانسته اقامات نواب اسعد والا تبار شجاعا بپزاده شجاع االسلطنه در تو کل نیشا من بشهر شیراز که نظم دکاکین را از روساً محل خواست در ماه صفر آمدن مهندس انگلیسی دگر دشمع نمکس ببردستان در شهر شوشتر که اهالی بته آمدن و نصب بیارق علامت اور انداخته بهیجان آمده قصدعوا کردند تا اولیای دولت بدفع فنتنه کوشیدند