Page 321

نسخه ششم عین الوقایع صفحه ۳۱۱ فوج دیگری که در مکی بودند شتافت و فرمان یورش به تپه داد در آن واحد تپه را بضبط خود آورده از طرفین باهم در آویختند سواره و پیاده و توپ بری و بحری مصریان مشغول گلوله ریزی شدند اما سودانیان هم بپامیقیدند که دیکشند مردانه و از جنگیدند تا انگشت گیر و دار سپاه انگلیس بستوه آمده چندی از توپچیان آنها باسبان توپخانه سوار شده گریختند و دو توپ با دشمن وا گذاشتند جمعیت سواره بقاره قبیل متمهدی نیز بجنوب مصریان گرفتند و دسته از سواران سودان با رحال انگلیس مقابلی نموده دست بشمشیر برده پای ثبات نفردند انگلیسا هم بعضی رو بهزیمت نهادند و بعضی سخت ایستادند اما نشانه فتح و فیروزی در مصریان پدید شد و سردار پی از سواران مصری انگلیسی را بریدن خط رجعت جانشین مامور نمود چون کار سخت شد جانشین مذکور را گریزانتر بیه نمانده با صد و پنجاه نفر از خواص خود خیل زده روانه سودان غربی گردید عیال واطفال خودرا نیز با پانصد نفر آدم جرار و مبلغی پول نقد قبل از وقت بداخلہ سودان فرستاده بود و پسرش امیر عثمان شیخ الدین و امیر محمد یعقوب شیر جانشین و امیر عثمان الازرق و برادر جانشین در زیر علم سیاهش ثبات قدم بخرج دادند تا کشته شدند علم مذکور که در شتاء ۱۸۰ عایا رو انداره شده و بنیاد اطراف آن از سنگ و آجر بود مائل افتادن گردید سودانیان گروه گروه بزیر آن رسیده مجدد اسنگ بنیاد می کردند تا بقتل می آمدند وقتی علم سوراخ و دکلش از گلوله شکسته شد و بیفتاد دو نفر در پیش خود را رسانیده علم را بر گرفته سر پا داشتند در انمودن تن ایشان از گلوله مشبک شد گشتگان آن رز مگاه تا شتاسیل روی هم افتاده بودند پس از ان سردار فرمان هجوم عام بشهر ام درمان داد قلاع آن را که ببلندی ده قدم و سمک چهار قدم بود با گلوله توپهای هوترز هدم ساختند سفاین جنگی نیز سواحل راست نیل و جزیره توتی را که معقل حصین بود با خاک یکسان کردند و ۲۰ دقیقه بظهر مانده اطراف ام درمان از هر سمت محصور شد و حاکم شهر با مشائخ بیرون آمده امان خواسته بودند تسلیم شدند اول کاریکا انگلیسا اقدام نمودند خرابی قبه متمهدی بود که انرا سودانیان بزینت تمام آراسته و پیر آسته و سی متر طول و عرض و بیست متر ارتفاع داشت و پایه های آن از سنگ گرانیت بر سنگ سماق تعبیه شده بود و از شهرتون انینه بشمار میرفت فورا قبه او را بضرب توپ از هم ریختند و چهار دیوارش بزور دینامیت توسط گوردون سبک برادر زاده گوردون پاشا انگلیسی که در ۱۸۰ مسیحی مقتول دست عساکر متمهدی شده بود ویران گردید و قبر مهدیرا بشگافتند از جمہ او جز ہیکل مجتہ عظمی باقی نبود مگر سرش بموی سروریش که از گردن بریده و قسمت کردون سبک شد و دست راست ببره صاحب بحری از انگلیسها و بگفته سایر قطعات عظام او را از یکدیگر کیخته بیاد گار بردند و در حقیقت آن حرکات که از انگلیسا متمدن بام درمان سرزد از وحشیان و جنگلیان افریقا ہرگز سر نمیزد منجمله اوراق و کتب حتی قران مجید بهر خانه و هر محل یافتند از مالی گرفته بدردند و بعضی را سوختند و تا سه روز عساکر انگلیس بقتل و غارت مشغول بودند و بانی در حرکات و عمال خود نداشتند که باید سایر مسلمین بر اقطار روز زمین آن کردار و رفتار انگلیسها را در مد نظر آورده خون غیرت مسلمان در اعضا و جوارح ایشان بجوش آید و در فکر آینده و حفظ زمان مستقبل خود و فرزندان و عموم ملت محترم خود را با بان انیکا انگلیسا را در عصر ۱۳ ہجری و ۱۹ میلاد نمونه از عدم تمدن و کمال تعصب آنها شمرند انلغته روز یکشنبه ۱۷ ربیع الثانیه و تجزیر سردار انگلیس امر تعد از مقتولین و مجروحین نمود از سودانیان دوازده هزار و هشتصد نفر مقتول و هجده هزار نفر مجری مونه