Page 257

نسخه سوم عین الوقایع صفحه ۲۵ متفقا بر قعہ انبار آذوقہ سپاه را متصرف شدند اینخبر که منتشر شد تمام اهالی آن نقاط سر بشورش نهاده بابر دوها افاغنه حمله بردند میخواستند افواج را بجهت زیر دست خان را در ارزگان محاصره نمودند بطوریکه سه صد نفر آنها بقتل رسید در هم شدیدی بدست راست صاحب منصب مزبور خورد که از کار افتاد لهذا اسلحه و خیمه را با دو عراده توپ از دست داده شکست خورده بی آذوقہ از ارزانگان نظم خارج و محاصره شدند میان مردم ارنگ کار نا جا فتنہ ها خیزد بلی سرمایه صد خرمن آتش یک شرر گردد چون گفته اند ظلم زیاد قهر آ دافع خود میشود معلوم است ستمک کہ اختہ با گوشت آویزاد کشائی و نفخه جز سوختن بدن و ریشه حیات جا و دانی ندارد القصہ آتش فتنه در تمام نقاط مذکور مشتعل شد و سپاه افاغنه را از اوطان خود دور ساختند و در اینو رد از بسکه لشکریان افغان بر رعایا تابع بربری و شنام پیر و مذهب میدادند و تعدی و دست اندازی بمال و ناموس آنها میکردند روسای هربرستان هم که بامداد و آذوقه همراهی باز دو داشتند سخت رنجیده هر کدام بمل خود شتافته برضد امارت افغانستان و شرکت یا غیان اقدام کردند بهینقرار که محمد امیرخان ایخانی بتجه انک محل حکومت خود رفت که سد راه ترکستان و حمله ور با میان شود سردار محمدعظیم خان را نیز اهالی اجرستان و اطراف ارزگان بریاست خود قبول کرده مستعد دفاع شدند آنگاه سردار عبدالقدوس خان هم لاعلاج بکلات غلزائی رفت این خبر ناگه با میر عبدالرحمن خان رسید نادم از خیال فتح ارزگان شد اما نا چار که مردم نگويند عاجز از تسخیر و طرف شدن با آنها ينه است تهیه سپاه زیادی پرداخت نخست بجنرال شیر محمد خان که قبل از اینوقایع بماموريت هزبرستان با پنجہزار سپاه نظام و دوازده عراده توپ معین شده بود فرمان در پیشقدمی و حمله داد و مشارالیه بپایه کانہ متوجہ آن نواحی شد در این اوقات میر اکبر بیگ حکمران شهر لی دایکندی که تعویق در پرداختن سیورسات و امداد از دوقایی افاغنه نموده بود میدان را واگذاشته فرارا بطرف هندوستان رفت و از بندر عباسی بايران آمد مهاجرت میرزا ابراهیم متخلص بکو هری ملک الشعرای افغانستان از هرات بمشهد قليان الي صیدا صورتين الى بريتانيا الي در ایران کمپنی انکلیسی که مدتی مشغول مذاکره گرفتن امتیاز عمل دخانیات اینملکت بود در این ایام امتیاز حاصل نموده بهر یک از بلاد ایران گماشته مخصوص تعیین داشتند که تنبا کو را بنرخ معینی جمع آوری نموده اداره بخته فروش آن تعیین نمایند و مقصود دولت این بود که بدین وسیلہ آلوده گی کاملی در ایران داشته باشند و نفوذ کماشتگان کمپنی آنها در تمام نقاط آسان شود هم دخلی برده باشند و هم بمقصود خود نایل گردند شرح آن مقصود کتابه دیگری لازم دارد اکنون بہمین قدر اکتفا شد که چون بطون اینمطلب از صاحب بصیرت اسلام پوشیده نبود پس از چند ماه بتائید و اشاره محتا حقیقی اسلامیان و فتوای حضرت حجۃ الاسلام آقای حاج میرزا حسن مجتهد مقیم شرمن رای تلگرافی بایرانیان رسید که استعمال تنباکو فعلا حرام است بمحض استماع و شهرت این تلگراف در تمام بلاد اسلام اهالی ترک قلیان گروه از احتیاج باستعمال دخانیات در آمدند حتی مردمان خیاباش بملاحظه و زمان نزانیہ در خلوت و جلوت قلیانها خاصه را بزمین زد بشکستند قلیانیکه بهر کسی که فتار با محال قبولہ کیر از قبیل شرب خمر و تریاک و چرس و بنگ و نشآجات غیر مبرد هم عادی بود حُرمت قلیان و سیگار را قبول کرده ابداً استعمال نمیکرد و دخانیات در ایران منسوخ شد بطوریکه مستاجرین و مامورین رژی انگلیس متحیر ماندند و در صدد چاره بر آمدند اما اهالی ایران برضد خیالات آنها اقدام کرده در بسیاری بلاد شوریش و باداره رژی ریخته تنباکو با را آتش زدند و مستخدمین اینر اراکہ اجزاء اداره مزیو ر شده بودند مورد ملامت قرار داده بکلمات سخت دادند و گردن سکان مالیت در کوچہ وبازار گردش میدادند و مخاطب بنام روسای ادارات مذکور میکردند خصوما در خراسان و تبریز