Page 127

نسخهٔ شماره ۱ عين الوقايع صفحهٔ ۱۲ عازم مشهد بود محمد شیخ نام ترکمان بر آنها غفلتاً حمله برده و اسیر و غارت نمود جنرال سید محمد خان دادند سوار زیادی باستخلاص آن قافله فرستاد سواره‌جا و با خروی و خوشی ایران بکمک سواران هراتی فرستد و در بیابان چشمه سبز بتر اکه رسیده جنگ سختی کردند و اسرا را گرفتند و جمعی از تراکه بقتل رسانیدند (ایران) در اینسال اعلیحضرت ناصر الدین شاه امر بتهذیب بقعهٔ مطهر حضرت امامزاد عبد العظیم فرمود و تعمیر بارگاه آن بزرگوار نیز بیامد و مأمور اینخدمت مرحوم حاجب الدوله بود نواب فریدون میرزا فرمانفرمای خراسان که برای گوشمال و تنظیم صفحات آخال رفته بود انبوهی از سواره اتل تراکه انکت نیش بآباد و چاپشلوه محارب سختی کردند و تراکه منهزم شدند لیکن سپاه ایران کسی پوش قلعه آنها را خراب کرده و تمام آذوقه و اسباب آنها را تاراج نموده آتش زدند جعفر آقای کلات که فراراً بخیوه جسته بود در این اوقات با هزار سوار قرایابی بعزم تصرف کلات آمد سربازان اقراولی خبردار شده بنای شلک را گذاردند بعد از پنج شش ساعت زدوخورد شبانه شکست بسواران قرایابی افتاده متفرق شدند و قتل خان خیوه محمد امین خان بدست عساکر ایران در نواحی شری بهمین سال اتفاق افتاد تبیین انکه حکام و خوانین با اقتدار خوارزم که مملکت بیعرف و شهر عالیه آن خیوه است از قدیم الایام در سلسله اطاعت دولت و سلاطین ایران بوده‌اند واکر بحوقی خودسری میکردند سرحد داران ایران تنبیه آنها مامور میشدند در عهد اعلیحضرت محمد شاه طاب الله ثراه حکومت خوارزم به محمد امین خان رسید و چون سرگرمیهای دیگر در ایران بود اعتنایی به بینوایی خوارزم و امور حکام آن صفحات نشد لهذا مشار الیه تروی از خدمت نمود و سلام بلکه پس از چندی بخیال تصرف مرو افتاد و بلایکه مرو در تها آن مخصوص تعلق بدولت ایران بودند در هر دوسال یکدفعه شتری از خوارزم بمرد می آورد و با سم زکات چیزی میگرفت تا در اوایل سلطنت اعلیحضرت ناصر الدین شاه باز بطمع اخذ زکات اردوی بمرو آورد نواب حسام السلطنه که والی خراسان بود افواجی بجنکت او فرستاد و او را شکست فاحش دادند تا در اینسال چهل هزار لشکر خوب از اوزبک و ترکمن آراسته و ترتیب داده عزم تسخیر مرو را نمود نواب فرمانفرما داحترام که بدانة از اینمقدمه آگاه شد قشون ساخلو خراسان را بطرف سرخس حرکت داد و خود نیز روانه شد خان خیوه که قضیه سپاه ایران بجانب اور پسپار شده پیش دستی کرده بسرخس حمله آورد و چند روز پیاپی بین خان خیوه و سپاه ایران محاربه در کار بود تا لشکریان ارگنجی و خیوقی و تراکه که همراه خان خیوه بودند بسیار اسیر و مقتول سپاه یایی ایران شدند که از روی تحقیق دویست و هفتاد نفر صاحبین منصب‌های نامی از ایشان تلف شده بود و در آن گیرودار باصطلاح اوزبکیه خود محمد امین خان هم اسیر سپاهیان با جلالت ایران شده بقتل رسید و مرحوم رضا قلیخان زعفرانلو مامور بردن مردمان متقول را گویند سرها واسرا بطهران شد خبر این فتح یکسیز دهم و خود رضا قلیخان روز پانزدهم بطهران رسید روز نوزدهم نیز که سلام عام بود جنر قتیل خان خیوه و تفصیل اسرا و سرها را بحضور همایون معروض داشتند آن پادشاه جهاننظر بپاس خدمات اجداد خان خیوه و بزرک زادگی او راضی نشدند که سرشای بریده عفونت یافته آنها با نجلس که همه نوع طایفه و ملتی حضور دارند وارد شود و امر فرمود محترماً سرها را تغسیل و تکفین نموده در محل مناسبی دفن نمایند که احترام مقتولین خوارزمی منظور شده باشد و اسرا را بآزادی اجازه دادند که در امورت اجزاء سلطنت منصة