Page 103

نسخه سوم عين الوقايع صفحه ۶۹ و مورخین شهریار ایران را درباره او مشتبه میکرده بخیل انمملک بهترین ممالک روی زمین و ایالت دارا تر از عموم ملل صفحه عالم محسوب میشدند و همه روزه ملک و مکنت و نفوس ایران در تزاید بود و قوام دولت نیز نظم شایان میگرفت اسحمل این گرفتاریها باعث آن شد که کلکت و قورخانه باردوی نواب حشمه الدوله بجراسان نرسید و نواب معظم الیه لا علاج وزیر یار محمد خان افغان ظهیر الدوله را که حاکم هرات بود با سپاه جراری بخراسان طلبید و هم سالار کراراً معاونت از وزیر یار محمد خان خواسته در این بود از آنجت وزیر یار محمد خان شانزده هزار سپاه سواره و پیاده بهمراه خود بمشهد آمد و مع سفر وزیر یار یکعراده توپ که آهن لوله اش قدری کج بود و تا ورود او بمشهد هم نواب حمزه میرزا و هم سالار ایران بتعزیه امیدواری از وزیر یار محمد خان داشتند تا لشکریان او بطرق رسیدند از اهالی مشهد و اتباع سالار دوزیر یار محمدخا تا قریه محمد آباد و از سپاه حمزه میرزا که بارک مشهد بودند چند فوج و توپخانه تا مقابل عسکریه صفا آراستند مقاتلائیان اطرافی نیز حضور داشتند وزیر یار محمد خان از طرق گذشته و علامت سپاه طرفین را دیده بپیر زابخت خان مرحوم و سایر بزرگان هراتی که همراه او بودند مصلحت نمود که یاری و معاونت و اتصال بکدام طرف ما اختیار نماید بهتر است یکی از بزرگان هرات درشتی انگشتان مخصوص و دست خود را بدرد و گفت مشت خود را اگر بنوک درفش بزنی مجروح میشود یا درفش میشکند وزیر گفته مشت دست مجروح میشود آن شخص گفته بود پس سالار و اتباع اورا مشت بدان و عموی پادشاه و لشکر دولت ایران را درفش گمان کن زیرا با دولت طرف شدن رعیت معنی و معاد ندارد و صرفه در نظر نمی آید وزیر بعد از نطق آن شخص محترم روی توپ را بطرف لشکریان سالار نموده یکتیر با گلوله آتش دادند آنوقت سالاریان مایوس از یاری افاغنه شده بشهر مراجعت کردند و سپاه نواب حمزه میرزا اول با توپها شلک شادیانه نمودند و بعد حمله بطرف بروج محله عیدگاه برده بنای گلوله ریزی سختی نهادند که افاغنه بآن استعداد و حمله وری عساکر ایران تحسین آفرین گفتند و وزیر یار محمد خان با تفاق سران سپاه شرفیاب حضور نواب حمزه میرزا شده و او طلب تسخیر شهر شد و در باغی از باغات خارج دروازه خیابان علیا اردو زدند و قرار یورش افغانی دادند اهالی شهر نیز تمام استعداد حربی خود را بدروازه سر آب و بالا خیابان برده شمخالچیان در حصاربند و تیرحائزی جا گرفته و منتظر هجات خصم بودند و بفتوای علماء شهر بد فاع حاضر شدند تا سه روز بعد از ورود خود لشکریان وزیر یار محمد خان حمله آور بجانب شهر شدند و اهالی شهر و تفنگچیان دست از پا خطا نکردند تا سپاه افاغنه چند توپ بدروازه های سرآب و بالا خیابان بزدند و آرد پل دروازه و پای حصارشر کردیدند یکدفعه از هر جانب بنای شلک را نهادند هفتصد نفر از افاغنه هدف گلوله و مقتول شدند و سه صد نفر زخم کاری برداشتند و جاده را کل دیده پس نشستند و بعد از این یورش صلاح اقامت در مشهد ندیده وزیر یار محمد خان از نواب حمزه میرزا درخواست نمود که لشکریان خود را برداشته بهرات بروند و متوقف