Page 55

-- ٢٠٨ -- در همین وقت بود که امیر محمد اعظم خان پس از قتل مستوفی عبدالرزاق خان که هـ ـ واخواه امیر شیر علیخان بود باعسکری که فراهم کرده بود بجانب غزنی حرکت نموده بود اما محمد اسمعیل خان که شخص جاه طلب و از پیش مترصد فرصت بود ـ در عرض راه کابل از حکام و رعایا پول جمع کرده عسکر بیشتری فراهم و بهمدستی برادرانش ذوالفقار خان و صالح محمد خان که بحکومت چاریکار و کوهستان مقرر بودند به کابل حمله کرد و پس از شش روز محاصره بذریعهء میر اعظم شاه خان کوهستانی قلعهء بالاحصار را کشود و شمس الدین خان بن سردار امیر محمد خان حکمران کابل را اسیر ساخت و بنام امیر شیر علیخان بر مسند حکومت نشست. امیر محمد اعظم خان که درین وقت از غزنی گذشته در برابر قوای امیر شیر علیخان اخذه موقع کرده بود ـ از سقوط ناگهانی کابل شنیده پریشان شد و سردار عبدالرحمن خان را از تخته پل جلب کرد سردار عبدالرحمن خان که وخامت اوضاع را که تماماً از سوء تدبیر امیر رخ داده بود ـ درک نمود ـ جنرال نصیر خان را پیش فرستاده خودش از عقب او پس از تدارک لازمه و ضبط و ربط امور آن ولایت که درین موقع مخصوصاً قابل توجه بود ـ جانب کابل حرکت کرد. ولی در خلال این موقع امیر محمد اعظم خان که از سقوط کابل شنیده بود بکمال بی احتیاطی یک قسمت قوای خویش را جانب کابل پس فرستاده و با قیمانده هم چون بی سرو سامانی و تعلل او را در جنگ مشاهده کردند بر او شوریدند ـ ( ٢٨ جمادی الثانی ١٢٨٥ هـ ق ١٨٦٨ ع) و امیر موصوف مجبور شد به معیت سردار محمد یوسف خان برادر خویش از راه هزار جات جانب بامیان فرار اختیار کند اما سردار عبدالرحمن خان که برای تدارک قوای کافی به بغلان رفته بود او را به بغلان جلب کرد و در آنجا طرفین از گذشته اظهار تاسف کردند و بلافاصله بجانب غزنی حرکت نمودند امیر شیر علیخان که هنوز بکابل داخل نشده بود در موضع شش گاو با آنها مقابل شد. درینجا باز در اثر خودرایی امیر محمد اعظم خان که نقشهء غلط خود را بر سردار عبدالرحمن خان تحمیل و از قبول نظریات برادرزادهء شجاع و مجرب خود انکار ورزید بدون کدام محاربهء اساسی صرف در اثر یک تصادف جزئی و نرسیدن امداد قوای آنها در حوالی زنه خان بمقابل عساکر امیر شیر علیخان هزیمت یافته و امیر محمد اعظم خان و سردار عبدالرحمن خان در شدت سرمای زمستان در حالیکه عساکرشان پراگنده و تلف شده و تمام دارائی امیر محمد اعظم خان که بقول سراج التواریخ عبارت از یک لک و بیست هزار مثقال طلا معادل یا زده لک روپیه بود بدست امیر شیر علیخان افتاده بود به بسیار زحمت در حال تنگدستی از راه خوست بدون کدام نقشهء معین حرکت کردند و در علاقهء (داور) نزدیک بنو حاکم انگلیس ایشان را به آمدن در هند دعوت نمود تا باز آلهء دست او قرار گیرند لیکن امیر محمد اعظم خان نظر به اصرار سردار عبدالرحمن خان نپذیرفته قرار دادند که به ایران بروند و در امتداد سرحدات قندهار و سیستان از طریق بیراهه در ماه محرم ١٢٨٦ هـ ق (١٨٦٢ ع) به بیرجند و و از آنجا به مشهد رسیده حکومت ایران ایشان را به آمدن