Page 143

(۱۱۲) بشمار می رفت در عهد مامون هم دولت عرب بیشتر يك دولت خراسانی بود تا عربی زیر احکام مستوفی ها رهشی ها از خراسان و عرب يكجا بامور دولت مقرر شده و بازیمله خراسانی ها سنگینی میکرد، بهمین جهت است که مؤرخین، عصر عباسی را زمان قوت و غلبه خراسان و عصر ضعف عرب خواندند و لہذا تہذیب و تربیت خراسان در تشکیل تمدن اسلامی تأثیر عظیمی نمود و متعاقباً چون خراسانیان از اوائل قرن سوم هجری (۲۰۵) در داخله به تشکیل يك دولت مستقل خراسانی پرداختند البته برای ظهوريك تمدن اسلامی افغانستانی و شہنشاهی های بزرگ افغانی از قبیل صفاری سامانی غزنوی و غوری زمینه مساعد گردیده و در نتیجه افغانستان از حیث تمدن و تہذیب جهانگیری و فتوحات و خدمت به تعمیم دین اسلام از بزرگترین ممالك اسلام و شرق بحساب رفت. در هر حال عرب دوره عباسی افغانستان را بنظر تکریم و احترام میدید مدعیان خلافت در خانواده عباسی مبلغین خودشان را فقط با اعتماد و امید بمردم خراسان سوق نموده و این ملت را برای انقراض امیرا طوری اموی بر همه ممالك اسلامی ترجیح میدادند توده های عربی مخالف بنی امیه نیز راجع بظهور مردان خراسانی و بیرقهای سیاه ایشان احادیث و مقولاتی روایت و مردم را تقویه معنوی مینمودند: داؤد بن علی عموی خلیفه منصور عباسی بمردم می گفت :- ای اهل كوفه بخدا ما مغلوب و مظلوم و از حق خویش محروم بودیم تا آنکه خدا خراسانیان را آماده کارزار نمود، آنها حق ما را زنده و راه ما را هموار و چراغ دولت ما را روشن کردند و آنچه را که شما انتظار داشتید ایشان برای ما میسر گردانیده و خلیفه از بنی هاشم بدلخواه شما مقرر کردند، خراسانیان شعارها را روسفید و در برابر شامی ها غالب و فاتح ساختند. خلیفه منصور عباسی که خود قاتل ابو مسلم بود باز می گفت : ای اهل خراسان شما یار و یاور ما هستید و دعوت ما بواسطه شما منتشر