Page 18

محلی لغمان وغزنه جا غوری (شاهان غرجستان وغیره هم وجود داشته اند قدری به تفصیل می پردازیم : قراریکه در جلد دوم تاریخ افغانستان در فصل های دوازدهم وسیز دهم شرح داده شده است در نیمه اول قرن ۷ مسیحی صفحات شمال هندوکش بدست خان های ترکی دست نشانده (بیغوهای) تو کیوی غربی بصورت ملک الطوایفی متمرکز اداره میشد و نفوذ اداری آنها عموماً در تخارستان در صفحات شمال غربی هندوکش محدود بود درین دوره فتور که خان های تو کیو در شمال، ساسانی ها در غرب نفوذ داشتند و اولی را خاندان [تالک های] چین و دومی را نفوذ عرب و اسلام تهدید میکرد در جنوب سلسله هندوکش و در قلب دره های صعب المرور يك سلسله امرای محلی حکمفرمائی می نمودند که ' هیوان - تسنگ چینی برخی از ایشان را که سر راه مسافرت خود دیده «کشاترینه» خوانده و عبارت از طبقه نجیای نظامی محلی بودند که نیرو مند ترین مرکز اداری آنها « کاپیسی » یعنی بگرام بود و در سائر نقاط مثل بامیان، جاغوری لغمان غزنه ، ازرگان ، وجیرستان و غیره امرای محلی داشتند که میزان قدرت آنها با وسعت قلمرو تحت نفوذ ایشان فرق میکرد این امرای محلی جنوب وغرب هندوکش روی همرفته از عرق ( کوشانی یفتلی) بودند که هر کدام شویه خود دوره های جلال وعظمت خویش را گذر انیده (فصل دهم و یازدهم یعنی فصل کیداری ها و یفتلی ها در جلد دوم تاریخ افغانستان ملاحظه شود) و بقایای نژادی آنها در کهستانات دشوار گذار مملکت باقی ماند. بخصوص یفتلی ها که هنوز بقایای ایشان در یفتل بدخشان زیاد است در نقاط دیگر مثل بادغیس ، غرجستان ، بامیان ، وجیرستان ، مالستان ارزگان، جاغوری غزنه، گردیز، صدق آباد، ریزه کهستان هم پراگنده شده و امارت هائی برپا نمودند، چنانچه مسکو کات برخی از امرای ایشان از صدق آباد و کتیبه های برخی از پادشاهان آنها اخیراً از ارزگان کشف شده است (۱۱)