Page 90

(۰۰) توضیح لفظ اعلی را که در عنوان این اداره قبلا نسبت کرده بودند سبب آن بود که خود کلمۀ اعلی و یا دیوان همایون اعلی حاکمیت مطلق خود را بر تمام ادارات حکومت عصر ثابت میکرد و چیزی که با حترام شخصیت های متصدیان او در اعصار پیشین می افزود همین که با داشتن این عهده بزرگ از انجام هیچ وظیفه دگر روگردان نشده اند و محض نظریات حکومت خویش را نگران بودند بهر طرف و بهر خدمتی که اعزام میشدند خصوصاً در محاربات آنوقت بدون مسامحه بحيث يك جنرال بزرگ داخل کار زار میگردیدند و این جنرال ها گاهی بنام سفارت گاهی بعنوان صدارت ـ وقتی بنام استيفاء ممالك ـ زمانی بنام اردو باشیـ امیر لشکر نائب سالار، خدمات مهم عسکری و ملکی را نیز انجام میدادند ولی تأسف بزرگ اینجا است که خلال صفحات تاریخ افغانستان را جنگ نامه ها احتوا کرده و واقعات خونین در بر گرفته و مؤرخان گذشته بتذکرۀ احوال رجال کشوری و عرفانی مملکت با هر فضیلتی که در گذشته اند کمتر از شرح زندگی آنان حرف می زنند و اسنادی که از حق خدمت و مراتب شخصيت هريك شهادت دهد چه از حیث انقضای ایام و چه در اثر تقالیب زمان مخصوصاً دست استعماری که دو اواخر قرن ۱۸و او ائل قرن ۱۹در مملکت عزیز در اثر شدا وضاع خانه برانداز داخلی و خارجی افتخارات خاندان ها را که مربوط و ثائق ذی قیمت و مجموعۀ آن سرمایۀ بزرگ