Page 25

(۱۸) ووضاحت نقشه ، عظمت بنا و استحکام عمارات و قدرت نقشه کشی و عمرانی وقت از نظر فن خوب تر مد نظر مجسم میگردد . بهر حال بعد از چند دقیقه توقف در پیرامون دروازه غربی لشکری بازار راه مراجعت پیش گرفتیم . حصه هائی را که تا تالار دربار قصر اتصال داشت از زوایا و راههای دیگر عبور کردیم و به حصص شرقی پیکر آبادی ها پیش رفتیم نظیر تالار دربار و حیاط های داخلی مربوطه آن تالار دیگری آمد عیناً به نقشه و پلان اولی ولی به تناسب کوچکتر. عندالورود جز اینکه تشابه میان تالار اولی و دومی و ملحقات آنها را به بینیم در باب مورد استعمال اصلی آن حد سی زده نمیتوانستیم جز بصورت خیال و تقریب که این هم از ملحقات عمارت مرکزی درباری است ولی بعدها به اساس اشارات متون بیهقی فهمیدیم که در لشکر گاه برای دیوان و دفتر و دارالانشاء و اجتماع حاجب ها و وزرا و سپه سالاران و رهایش سفرا و ایلچی های خارجی جا های مخصوصی بود که بعضی آن در پیکر شرقی لشکری بازار قرار داشت و در صفحات آینده این اثر به بعضی ازین جاها اشاره خواهد شد . بعد از عبور از لابه لای دیوار ها و حیاط ها بازار پهنای آبادی ها گذشته و بار دیگر به کناره های هیرمند نزديك شدیم و لب لب آب رودخانه راه بازگشت خویش را بطرف شرق پیش گرفتیم . در چند صد قدمی مقابل ما از میان دریچه ها دیوارهای مشبك معلوم شد و توجه را بیشتر جلب کرد. پیش رفتیم چهار اطاق بزرگ متصل هم مشرف براب های رودخانه بملاحظه رسید و دیدیم که در روی دیوار های داخلی برای هزاران