Page 415

(۳۹۰) این معنی آنکه باختری می تواند سی هزار سوار بدهد . پایتخت باختریا با کتر یا نه باخترا (باکترا) نامدارد و در پای کوه پارا پامیز واقع است (۱) . رودی که باختروسBactrus نامدارد از شهر می گذرد و نام ایالت و شهر از اسم همین رود است. رویهمرفته این ولایت از ولایات آباد شمرده میشد . معروفترین شهر های باختر در عصر بطلیموس عبارت بود از زاریاسپه Zariaspa ، چاترا کار تا Chatrakarta بکترا Bactra و ایوکراتیدیا . استر این مورخ یونانی هم شهر بکتر ا را ذکر کرده و آنرا زاریاسپه، داراسپه Daraspa یا ادراسپه Adraspa هم خوانده است مشارالیه ایوکراتیدیا Eukratidia (خلم) را نیز یاد نموده است. در زمان اسکندر معروفترین شهرهای باختر شهرهای ذیل بود : اورنوس Aornos و بكترا . آرین مورخ از زاریاسپه هم اسم برده و آنرا «زاریاسپس » خوانده اگرچه تشریحات مخصوص در اطراف آن نداده معذالك واضح است که این شهر در عصر اسکندر مرکز ولایت بوده زیرا اسکندر در هنگام جنگ های سغد یا نه زمستان را در آنجا گذرانید . عموماً عقیده برین است که زاریاسپه یا بكترا عبارت از شهر موجوده بلخ میباشد بطلیموس تنها کسی است که بکتر ا را از زاریاسپه تمیز میدهد. واول الذکر راشهر شاهی می خواند . چون زاریا سپه او در میان اراضی قومی موسوم به «زاریسپی ها » و کنار رودخانه زاریسپس » واقع بود آنرا عبارت از شهر بلخ میدانند. می نویسند که چون آتشکده بزرگ بلخ آذری اسپ Azar-i-asp نامداشت یونانی ها ازان اسم « زاریاسپه» را درست کردند. کپتان کننگهم انگلیسی می نویسد که بفکر من شهر«اوراپسه» متذکره استرابو هم عين شهر «زاریا سپه» است که تلفظ نام آن کمی فرق کرده زیرا اداراسپ (۱) شهر باکترا یا بلخ در پای کوه نیست بلکه در میدان واقع و در سمت جنوب شهر خیلی دور رشته های ضعیف کوهها دیده میشود و بس . ازینجهت در آبادیهای با کترا سنگ دیده نمیشود و عمارات قدیمه که هنوز بر جاست از خشت خام یا پخته تعمیر شده .