Page 351

( ٣٢٦ ) بطرف زمین داری و کشت و کار میلان پیدا کرد و این قدم دیگری است که آریایهای مقیم دو طرفۀ هندوکش در راه ارتقاء و مدنیت گذاشتند و این وضعیت در دورۀ اوستائی تاریخ ملی کشور ما خیلی ها انبساط یافت و به اندازۀ ئی عمومیت پیدا کرد که عامل ممیزۀ خاك و باشندگان کشور ما با سرزمین بیگانه و بیگانگان گردید. اهمیت زراعت و کشت و کار و دهقانی و بزر حبوبات و غرس اشجار نسبت به سرودویدی در اوستا بیشتر نشان داده شده و حتی گفته میتوانیم که فرگاد باباب سوم « وندیداد » سراسر وقف امور زراعتی میباشد و از محتویات آن دیده میشود که اوستا چه اهمیت بزرگ برای بزر حبوبات وغرس اشجار و کشیدن نهرهای آبیاری و غیره امور زراعتی قایل شده بود چون آئین اوستائی به اساس ستيز قوۀ نيك و بدگذاشته شده بود سرسبز گردانیدن زمین و کشت و کار هم يك نوع مقابله با گرسنگی و قحطی بود، لذا آریایهای عصر اوستائی از روی وظایف مذهبی به انبساط زراعت و کشیدن نهرها و غرس اشجار و بزر حبوبات مکلف بودند و در اثر مراعات همین قوانین بود که خاك های اوستائی یعنی ولایات آریانا هر کدام سرسبز و خرم و آباد شده و در متن اوستا به صفت « زمین اعلی » یاد گردیده است . در گات های اوستا طبقه دهقان وزراعت پیشه به کلمۀ « ورزن » یاد شده که در آن ریشه « ورز » مهم و قابل یاد داشت است زیرا از ان کلمه «برز » و «بزر » عرض وجود کرده و با الحاق کلمۀ « گر » از آن برزگرو «بزرگر » ساخته اند و کلمه اخیر در پشتو معمول ومروج است وبر دهقان اطلاق میشود . جنگ و ادوات جنگی : قرار یکه سرود های ویدی ومتن اوستا شهادت میدهد آریایهای آریانا مردمان با شهامت و دلیر و جنگی بودند وسلحشوری اولاد نجیب هندوکش را سرودهای رزمی وید و مها باراته و متن اوستا و شاهنامه ها و دیگر ماخذملی مزین کرده است. در فصل دوم مختصراً وضعیت جنگجوئی باشندگان کشور خود را در عصر ویدی شرح دادیم (صفحه ١٣٥)