Page 238

(۲۱۳) صفحۀ ۱۷ و ۱۸ این سوال را میکند که چرا هخامنشیها در اوستا ذکر نشده اند؟ اوستای قدیم باختر که من حیث زمان خیلی ها بیشتر از هخامنشی ها در شمال آریانا بمیان آمده طبعاً باید هخامنشی ها را نشناسد چیزیکه بیشتر اسباب حیرت « ها بری ماسه » شده این است که حتی در قسمت نو اوستا که در عصر ساسانی جمع شده و تفسیر هائی که درین زمان بران نوشته اند باز هم در هیچ کدام آن يك کلمه از هخامنشی ها ذکر نشده . به این ترتیب ایا باز هم کسی جرئت کرده خواهد گفت که کیانی عبارت از هخامنشی است ؟ اوستا نه تنها از مادها و هخامنشی ها و سر زمین های شان مدیا و فارس ذکر نکرده بلکه بعضی قسمت های اراضی آنها مثل ماز ندر ان وطبرستان را سر زمین دیوها یعنی مخالفین آئین اوستائی قلمداد نموده و یکی از سیاست پادشاهان پیشدادی و کاوی بلخی این بود که با ایشان مبارزه کنند . در صفحات پیشتر ذکر نمودیم که قرار نظریۀ « دونکر » و « ویلیم گایگر » پیش ازینکه هخامنشی ها و مادها ظهور کنند امپراطوری مقتدری در باختر تشکیل شده بود و اصل کانون تهذیب آریائی این علاقه زیبا بشمار میرفت اوستا بنام دودمان « پاراداتا » « کاوی » و « اسپه » از پادشاهان همین امپراطوری آریانی در آریانا صحبت میکند، شاهنامه هائی که در قرن ۳ و ۴ هجری باز از قریحۀ شعرای مقتدر کشور ما تراوش کرده سراسر خاطرات باستانی اوستا را تجدید میکنند و همان دودمانهای سلطنتی قدیم آریانا را که در اوستا ذکر شده به نام های پیشدادی، کوائی یا کیانی اسم میبرند. درین شبه ئی نیست که شعرای داستان سرای بلخی و دیگر نقاط خراسان خطوط اساسی اوستا را طوریکه در خاطره ها و بعضی آثار محفوظ مانده بود حتی المقدور احترام کرده و از آن بدر نشده اند ولی مرور زمانه و ظهور پهلوانان جدید و تفنن شعر گوئی در گفتار آنها بی دخل نمانده بهر حال چیزیکه مهم است اول تحولات دو سلسله اسمای فوق الذکر را مطالعه کرده و در گزارش واقعات بیشتر بخود اوستا مراجعه میکنم .