Page 230

( ٢٠٥ ) خارجی داشته و واقعات متذکره ومربوطۀ آنها همه اش وقایعی است که حتماً بعمل آمده است و چون مشارالیه جدی ترین طرفدار این مسئله است که اوستا و تهذیب آن مربوط به خاک های کشور ما است خود قضاوت میتواند که اوستا در روشن کردن تاریخ قدیم مملکت ما چه اهمیت بزرگ دارد . علاوه برین اگر تاحال اشخاص متذکرۀ اوستا تنها درمتن این کتاب اسم برده شده بودتازه از زیر خاک هم شواهدی برای تائید وجود آنها در يكوقتی بمیان آمده است « گوپت » یا گوپت شاه یکی از اشخاص متذکرۀ اوستا که اسمش در گوش یشت ذکر شده تاحال اگر جنبۀ داستانی داشت کشفیات جدید « تل برزو » نزدیک سمر قند نشان میدهد که در زمانه هائی که آریاها بیشتر جنبۀ مالداری داشتند در جامعۀ آریائی دو طرفۀ اکسوس پادشاهی میکرد . چنانچه صنعت کاران عصر مفکورۀ پادشاهی اورادر عصری که در جامعۀ آریائی مال داری مخصوصاً تربیۀ رمه های گاو اهمیت بسزا داشت طوری تصویر کرده اند که سر پادشاه بصورت انسان و باقی بدنش بشكل بدن گاو است و او را « پادشاه شبان » خوانده اند این کشفیات امیدواری میدهد که شواهد سائر شاهان و اشخاص متذکرۀ اوستا هم روزی از حوزۀ اکسوس از اراضی باختر وسغدیان کشف خواهدشد . اوستا از نقطه نظر تاریخ سیاسی تهذیبی ، ادبی آریانا اهمیت فوق العاده دارد وقديم ترين منبعی است که از تشکیل اولین نظام سلطنتی آریائی در آریانا صحبت کرده وبحيث يك ماخذ تاریخی از زمانه های باستان سلسلۀ آنرا تا بعصر خود میرساند. دودمان های سلطنتی بخدی را یشت های اوستا با اسمای شاهان آن نام میبردوسیاست مشخص و قلمرو سلطنت آنها را با تذکار ولایات معین خاطر نشان میکند و به مخالفین ماورای سرحدات آنها در شمال و غرب اشاره ها مینماید، پس یگانه سرزمینی كه يك صفحۀ تاریخ ادبی، تهذیبی و سیاسی آن سرودویدی است صفحه دیگران اوستا است و این کشور آریانا یا افغانستان است .