Page 167

( ١٤٢ ) فضا آنها را تهدید می نمود، ظلمت خوف انگیز شب چون فرا میرسید طبعاً ایشان را افسرده می ساخت و باز دمیدن صبح ، سپیدۀ شفق ، طلوع آفتاب وحرارت منفعت بخش آن روح تازۀ درایشان دمیده افکار سیاهی را که از تهدید شب عائد شده بود دور می نمود بهمین نوع مناظر بدیع و شگفت آور طبیعت وتغیرات دائمی صحنۀ آن دائماً ایشان را بخود مشغول ساخته یکنوع جذبه در آنها تولید میکرد چنانچه همین جذبه است که آهسته آهسته نزد آریائی ها درمراتب اولی حیات انبساط یافته شکلی بخود گرفت که آن را میتوان « احترام عناصر طبیعی » خواند . دین آریائی مربوط بمظاهر طبیعی بود وامید استفاده از عناصر و ترس از آن طبعاً ایشان را مربوط به طبیعت ساخته آهسته آهسته آنها را اول به احترام و باز به تمجید و توصیف قواهای طبیعی وادار ساخت واز همین جا است که مرحلۀ دومی درسیر مراتب مذهبی آریائی بمیان آمد وا زان پایان تر صحبت خواهیم کرد . پیشتر گفتیم که از سرود ویدی نمیتوان به آسانی دین آریاهارا به معنی اصل کلمه شرح داد . این موضوع اگرچه شرح و بسط زیاد میخواهد ولی بازهم به چند کلمه ئی میتوان گفت که سرود ویدی با وجودیکه دراثر احتیاج مبرم مذهبی بمیان آمده واجدقوانین و نظام واصول واساس وفروعات ومراسم مشخص يك دیانت معین نیست. بعضی از مدققین به این موضوع اشاره میکنند که در سرودها آثار دیانت های مختلف دوره های قبل التاریخ آریائی تاثیر افگنده و بصورت پراگنده مظاهر آنها معلوم میشود . روی همرفته در دیانت آریائی در عصر ویدی مخصوصاً در عصر «ریگ وید» یکعده قوای سری مظاهر عناصر طبیعی بنام های «وارونا » ( آسمان پرستاره ) ، اندرا ( رب نوع رعدو جنگ ) ، سوریا میترا (مهر، آفتاب) ، اگنی ( آتش) ، سوما (مشروبی که ازگیاه کوهی و شیر و عسل ساخته میشد) ماروت (باد) ، آسمان ، زمین ، شفق ، شب ، روز، ستاره