Page 101

( ٧٦ ) از جنوب «امباله Ambala» گذشته و پیش از رسیدن به سندهو در راه در ریگها جذب میشود حال آنکه «سراسواتی» متذکره ریگ وید رود بزرگی بوده که حتی بصفت بزرگترین رودخانه ها یاد شده و «سراسواتی» برهمنی که حوزه آن تنگ و سرچشمه آن ببرف تصادم ندارد و در راه خشك میشود قطعاً بحساب رود بزرگ نمیرود . جمعی از مدققین که «روت Roth» و «زیمر Zimmer» و «برت Barth» در آن جمله میباشند به این فکراند که «سراسواتی» ریگ وید عبارت از اندوس(سند) میباشد زیرا معنی آن (رودخانه پرآب) است. چون رود اندوس خودش بنام «سندهو» بکثرت ذکر شده گفته میتوانیم که «سراسواتی» ریگ وید غیر آن باشد. به این مناسبت عده ئی از مدققین مخصوصاً «هلبرانت» به این عقیده است که مقصود از «سراسواتی» ریگ وید رود خانه اراکوزی «ارغنداب» است که در اوستا بر طبق قانون صوتی زند (س) آن به (ه ) تبدیل شده و «هراویتی» تلفظ میشود . نظریه هلبرانت درخور دقت و مورد توجه جمعی از علما واقع شده و نظریه معقول است زیرا «سروستی» پنجاب رود كوچك و كم آبی است که حتی به جریان اندوس هم رسیده نمیتواند به این صورت چطور رودخانه بزرگ یا بزرگترین رود متذکره ریگ ویدرا تشکیل خواهد داد، «سندهو» چون از خود نام دارد و به این نام همیشه ذکر شده چطور آنرا «سراسواتی» بخوانیم؟ چیز دلچسپ دیگری که اینجا باید ذکر شود و ذکر آن هم به تائید مطلب ما تمام میشود این است که رود «سراسواتی» قراریکه گفتیم در ادبیات ویدی رود خانه پرآب و آب دار معنی دارد . در این مفهوم «هراویتی» نام اوستائی این رودخانه هم مضمر است و «ارغنداب» عیناً همین معنی را افاده میکند زیرا این اسم موجوده مرکب از دو کلمه است «آب» و «ارغند» که « خشمگین و تیز» معنی دارد ( ١ ) و بصورت اصطلاحی (۱) م صفحه ٤٥ برهان قاط