Page 131

( ۱۱۴ ) ز شاخش ثمر آشنا را خوری به کابل دهی در بخارا خوری نکو کن که یابی جزای عمل بدنیا و عقبی سزای عمل چو در بند میر فلک اقتدار بیفتاد از گردش روزگار یکی نامور نام خان کبیر (۱) باسباب و مال و منال کثیر ز کابل بشهر بخارا رسید بقصد تجارت اقامت گزید امیر خردمند در بند دید غمین گشت و از آرمیدن رمید ز خوانش حقوق نمک کر د یاد وزانش نمک بر جراحت فتاد بجان در رهایش کوشش نمود شب و روز بیچاره سازی نبود امیر خردمند فرخ نهاد باعداد او دست بخشش کشاد زور باشش میر زندان اسیر چنان شد به بند کمند امیر که می بود در خدمتش صبح و شام کمر بسته چون زرخریدہ غلام (۱) سراج التواریخ قضیه رهائی امیر کبیر را از قید بخارا چنین ثبت کرده : امیر کبیر مشاوره زان را بزیر لب بك و اص اسبی را طلب کرده به تقریر ابن درویش امراء فرار بر گرفت و پاد شاه بخارا آگاه شده سوار بسیاری به تعاقبش گذاشت و سردار محمد اکبر خان را با همه آلانکه از ماهی بود محبوس سیاه چاه بداشت و امیر کبیر شب و روز رانده خود را از دستگیر شدن بیرون کشیده گماشتگان پادشاه بخارا بی نیل مرام مراجعت کردند و امیر کبیر بشهر سبز رسیده در کلبه محقره درویشان که چند تن از درویشان با هم نشسته شیر چای میخوردند چون بسیار گرسنه شده بود بطمع آن فرود شده چشم بجانب آنان گشاد پیاله از چای بوی دادند بدرن حجره بنشست و آن بی حمیتان که رسم قلندری را بر خود گذاشته صفاتی را نداشته هیچ نگفتند و ندادند و مهمان اشکم گرسنه بشهر در امید و ری از عدم آشنائی با اراده منسجوی ملا کبیر نام جزء افغان کابل که در آنجا عیال دار بود منحرف مدعا و اسپ بدست بنشست و از شخصی نام و مقام ملا کبیر را پرسید چون او را می شناخت آن شخص بر عهده گرفته ملا را به نزد امیر کبیر آورد ، و ملا کبیر اعلیحضرت امیر را دیده و دستش را بوسیده با خود در خانه برد. و آنگاه که در خانه داخل شد ملا کبیر را از وضع درویشانه امیر رقت دست داده بی اختیار بگریست و پس از گریه شدیدی بخدمت دست برده آنچه میبایست و میشایست اعزاز و احترام نمود و بعد از استراحت ورفع خستگی ملاکبیر را که با حکمران شهر سبز معرفت داشت نزد او فرستاده از ورودش در شهر سبز آگهی داد او به مجرد شنیدن خود به خانه ملا کبیر آمده مقدم امیر را گرامی داشت .