Page 58

(۳۹) وو... تربیت می نمود ! چشم حسود زمانه بر پیکر رعنای آن سامان کار کرد افتاده شمع آن بزم زیبا را با صرصر مرگ خراب و آن سلطان نامدار را به بدرود حیات وادار نمود. موقعیکه سلطان حسین بایقرا چشم از جهان بست (۹۱۱ هجری) ارکان و شالوده سلطنت مقتدر و پر فیض دودمان تیموری از هم پاشیده و بیگا نگان فرصت طغیان و سر کشی یافتند. «هرات» مرکز صنایع زیبای شرق را مورد تاخت و تاز قرار دادند تا آنکه تنها بر بردن آثار گرانبهای آن کار خانه اکتفا نکرده صنعتگران و صورتگران معروف آن را نیز در جمله غنایم با خود بغارت بردند. اسما عیل صفوی که فریفته صنایع زیبای این شهر تاریخی افغا نستان بود استادان بزرگ و صورتگران ماهر را به تبریز جلب نموده ذریعه بهزاد استاد فرزانه و نقاش معروف هرات مکتب نقاشی تیموری هرات را در آنجا بنیانها داز جملهٔ کسانیکه در ترویج و ترقی دادن این مکتب فنی باثر حسن تربیه بهزاد سهم بزرگی گرفته مقام ارجمندی را احراز نمود سلطان محمد هروی بود. سلطان محمد نقاش پدر استاد مهدی هروی است که شرح حال او بجای خودش خواهد آمد این استاد نادره کار از جمله همان صنعتگران بلند رتبه ایست که میتوان در تاریخ صنایع افغانستان و مکاتب صنایع افغانی که در خارج کشور تشکیل شده نام او را بخط زرین نوشت. شرح زندگی و ترجمه حال او برعکس شهرتش خیلی مجهول مانده و حتی مورخین دوره صفوی نیز از ان خبری نداده است تنها سکندر بيك صاحب عالم آرای عباسی با کلمات موجز و مختصری چنین میگوید: « طهماسب شاگرد استاد سلطان محمد بود در آغاز جوانی ذوق و شوق بسیار به این کار داشت و استادان نادره کار این فن مثل استاد بهزاد و استاد سلطان محمد که درین فن شریف طاقند و در نزاکت قلم شهره آفاق، در کتابخانه معموره کار میکردند.» این استاد زبر دست چنانچه از آثار او و شهادت تاریخ معلوم است باندازه فن مصوری و نقاشی را بحد کمال رسانید که استادان زمان به چیره دستی او و زیبائی آثارش اعتراف داشتند ترقی تام و شهرت کامل او به اواسط زمان طهماسب