Page image — the source of record
Machine transcription
( ۳۷ )
بالاخره بدین آرزوی خویش نایل گردیده و هنگامیکه بدیع الزمان بنای
شورش را بر پدر گذاشت و در حدود سنه ٩٠٤ هجری هرات را محاصره نمود
از شهر هرات فرار کرده بشهزاده مذکور پیوست این نقاش ماهر به نسبت الیاقت
واستعداد فوق العاده خویش در حضور بدیع الزمان تقرب و اعتبار زیادی حاصل
نموده به سمت کتابداری او مقرر گشت و باقیمانده عمر خود را به فراغت و آسوده
دلی گذرانیده مشغول نقاشی و تذهیب کاری بود حاجی محمد نه تنها صنعت
نقاشی و تذهیب را خوب میدانست بلکه جامع الکمالات بود و چندین اختراع
محیر العقولی در آنوقت بوجود آورد از جمله ساعتی برای کتابخانه
میرعلی شیر نوائی اختراع کرد که صاحب حبیب السیر آنرا چنین تعریف میکند :
« ازجمله مخترعات مولانا حاجی محمد صندوق ساعتی است که در کتابخانه
امیر نظام الدین علیشیر ترتیب نموده و در آن صندوق صورتی تعین کرده بود
که چوبی در دست داشت و چون یکساعت از روز می گذشت آن پیکر چوب را
یکتوبت بر نقاره که در پیش او بود میزد و بعد از گذشتن ساعت دوم دونوبت آن
حرکت میکرد وعلی هذاالقياس (١) »
مولانا حاجی محمد نقاش در حسن رويه وسلوك در تمام تذکره ها وما خذ
موقعیت خوبی را احراز کرده و میگویند مرد کریم النفس ، عالم و خوش صحبت
بود . در علوم وصنایع متداوله آن زمان از قبیل نقاشی و تذهیب کاری وغیره
کمتر چیزی بود که وی به آن شناسائی و مهارت نداشته باشد چنانچه میرعلی
شیر نوائی در تذکره معروف خود (مجالس النفائس ) چنین میگوید: « نقاش
شهر هرات ومرد خوش طبعی است . خیالات غریب میکند و کم فنی باشد که
اورا در آن اندیشه بخاطر نرسد . . . حالا در عراق است (٢)
(۱) صفحه ٣٤٢ حبيب السير طبع ١٨٤٧ هندوستان .
(۲) صفحه ٢٥٥ لطانمامه فخری (ترجمه فارسی مجالس النفائس)
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.