{"book":"adl1177","page":56,"text":"( ۳۷ )\n\nبالاخره بدین آرزوی خویش نایل گردیده و هنگامیکه بدیع الزمان بنای\nشورش را بر پدر گذاشت و در حدود سنه ٩٠٤ هجری هرات را محاصره نمود\nاز شهر هرات فرار کرده بشهزاده مذکور پیوست این نقاش ماهر به نسبت الیاقت\nواستعداد فوق العاده خویش در حضور بدیع الزمان تقرب و اعتبار زیادی حاصل\nنموده به سمت کتابداری او مقرر گشت و باقیمانده عمر خود را به فراغت و آسوده\nدلی گذرانیده مشغول نقاشی و تذهیب کاری بود حاجی محمد نه تنها صنعت\nنقاشی و تذهیب را خوب میدانست بلکه جامع الکمالات بود و چندین اختراع\nمحیر العقولی در آنوقت بوجود آورد از جمله ساعتی برای کتابخانه\nمیرعلی شیر نوائی اختراع کرد که صاحب حبیب السیر آنرا چنین تعریف میکند :\n« ازجمله مخترعات مولانا حاجی محمد صندوق ساعتی است که در کتابخانه\nامیر نظام الدین علیشیر ترتیب نموده و در آن صندوق صورتی تعین کرده بود\nکه چوبی در دست داشت و چون یکساعت از روز می گذشت آن پیکر چوب را\nیکتوبت بر نقاره که در پیش او بود میزد و بعد از گذشتن ساعت دوم دونوبت آن\nحرکت میکرد وعلی هذاالقياس (١) »\n\nمولانا حاجی محمد نقاش در حسن رويه وسلوك در تمام تذکره ها وما خذ\nموقعیت خوبی را احراز کرده و میگویند مرد کریم النفس ، عالم و خوش صحبت\nبود . در علوم وصنایع متداوله آن زمان از قبیل نقاشی و تذهیب کاری وغیره\nکمتر چیزی بود که وی به آن شناسائی و مهارت نداشته باشد چنانچه میرعلی\nشیر نوائی در تذکره معروف خود (مجالس النفائس ) چنین میگوید: « نقاش\nشهر هرات ومرد خوش طبعی است . خیالات غریب میکند و کم فنی باشد که\nاورا در آن اندیشه بخاطر نرسد . . . حالا در عراق است (٢)\n(۱) صفحه ٣٤٢ حبيب السير طبع ١٨٤٧ هندوستان .\n(۲) صفحه ٢٥٥ لطانمامه فخری (ترجمه فارسی مجالس النفائس)","chars":1472,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1177/00056.jpg","first_page":1,"last_page":163,"title":"Ṣūratgarān va khūshnivīsān-i Harāt dar ʻaṣr-i Taymūriyān صورتگران و خوشنويسان هرات در عصر تيموريان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1177/56","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1177/canvas/56","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1177/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1177_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}