Page 132

مجنون: اسمش میر علی (١) واسم پدرش مولانا کمال الدین محمود (٢) با جمال الدین محمود (٣) متخلص به رفیقی است. از ناموران و صنعپگران معروف هراتست خطوط را فوق العاده نیک مینوشت شخصی بسیار متواضع شکسته نفس و فقیر مشرب بود اکثراً تذکره نویسان دورهء مجنون را مکتب شتباهات زیاد کرده اند صاحب تذکره خوشنویسان اشتباهات واقع واقعه میر علی هروی را تحت نام اوز کر کرده یعنی ممکن است او ومیرعلی هروی را يك شخص دانسته باشد صاحب پیدایش خط و خطاطان اورا همعصر سلطان غازان (٦٩٤-٧٠٣) قرار داده و می گوید که از مشاهیر قرن هفتم هجری است. حقیقت اینست که میرعلی مجنون شخص دیگر و میر علی هروی کس دیگر است و مجنون در اواخر قرن ٩ هجری پا بعرصه وجود گذاشته و در اواخر نیمه اول قرن دهم جهان را وداع گفته است همعصر سلطان حسین بایقرا بوده و در حبیب السیر هم او را در ضمن علماء مشاهیر و خوشنویسان زمان سلطان موصوف ذکر کرده اند چندین خط متداول آن زمان را خوب می نوشت و از جمله استادان درجه اول بود چنانچه خود میگوید: هر کس که بیند صفحه خطم دیده کشاد دل بر خط دلبرا مهوش دنهاد در عالم خط منم مسلم امروز استادان را چنین خطی دست نداد علاوه بر خطاطی و خوشنویسی طور یکه از رباعی فوق هم معلوم میشود طبع روان و قریحه توانائی در شعر داشته این رباعی از اوست: خوش آنکه بعشق مبتلا گردیده بگانه ز خویش آشنا گردیده بیچاره کسی از قید خرد و رسته در میکده های رو و پا گردیده در صنعت تذهیب و رنگ کردن صفحه کاغذ و ساختن مرق و دالیهای مطلعها دیگر استاد زبردستی بوده است طوریکه استنباط میشود بعد از مرگ سلطان حسین سفری بفارس کرده و در آنجا بواسطه خط خوب او را باطنی معزز می دانداز و شهزادگان صفوی مخصوصا سام میرزا حاتر ندیده بود یکی زاستادان هنر (١) صفحه ٤٠ تذکره خوشنویسان طبع هند (٢) صفحه ٣٠٠ جلد شوم حبیب السیر (٣) صفحه ٢١٥ پیدایش خط و حط طان طبع مصر