Page 188

() « ارمغان مبينه » واستعمار و استثمار از دیگران وموجوبیت رفاه همگانی وبالاخص ازهر بوطين عاجزه لا ينفك، پیکره حیات حقیقی وآبرو مندا نه مبدا زنده مقام ادب وادبا وحرمت بعلم وعالم را که یگانه وسیله تعمیم آنست نیز کمتر از تأمینات فوق ندانسته وآن كوكب های تابانی را که در مقام ادب ملت خود را به زیبا معرفی کر د ه ودر آسمان بخت مملکت طالع شده اند احترام کرده در حیات از او قدردانی نموده وپس از مرگ بتوسط انتشارات واشاعات پی درپی آثار آنها موقع ندادند که اسماشان از صفحهٔ هستی معدوم مطلق گردد وملت شان به عنوان ملت مرده زبان ورد زبان ها بگردد . گوته یکی از نوابغ معروف ادبیات مغرب واز فلاسفهٔ مشهور و بانام آلمان است، آثار جاوید وفنا نشدنی این دانشمند داهی از قبیل فاوست و ورتراز شاهکار های بشمار میرود که موجب درخشندگی ادبیات صفحات تاریخ ادب غربی و باعث افتخار و برجستگی تاریخية ادبیات آلمان است . این مرد بزرگ علمی و ادبی اگر امروز در متانت تفکر بعضاً با شكسپير دوش بدوش در محیط ادبيات واجتما عیات حرکت میکند واذهان متعدد یقین دارد که او اولین ادیب وشاعر بلند قریحهٔ اروپا بوده و بعد هر قدر ادبا و شعرائيكه در کرانه های وسیع و ممتد مغرب پس او تجدید دورهٔ ادبی و ادبیات که بنام رنسانس یاد میشود بوجود آمده اند،منزل فلك پيمائى وتخيل وعظمت قریحه ونفوذ نظیر آنها را بدرجة سوم از شکسپیر وبدرجة دوم از گوته گفته اند . گوته اگر مقام بزرگ ادبی را از روزگاران حيات بكف آورده بود بدون تردید و شاید از فطرت عالى، وتربية محيطى وذكای بالا مایهٔ او بوده است اما اگر امروز صفحات تاريخ ادبيات كشور يا آغاز سالگرۀ او خاطرات و شخصیت او را در انظار می نمایاند، بایستى روح اندك رنج وفلك پيمای او مرهون همان محیط ادب دوست و آزاد، عامل وصادق ووطن خواه ومليت دوستی باشد که تا این عصر اجازه نداده اند چهرۀ عبوس زمانه اوراق بنام ونشان وفطرت وعلویت ومقام ادبی او را بآب عدم شست و شونمايد ونام او را از مغزها واوراق تاريخ وشخصيت های بلند ادبی بین المللی حك و نابود سازد. هكذا اگر امروز دائرۀ نفوذ شعاع علم و ادب پوشکین در روسیه، بایرن و شكسپير و ويليم بليك وكاپر ولانك فیلو در انگلستان، آنشتاین در امريكا اقبال و تاگور در منطقهٔ شرقية كشور افغان ، مك الشمرا ، بهار و غيره در قارة وسيع فارس و سیت گرفته و روز بروز روشنائی عصاره های اعصاب شان تاریخ مملکت شان را فروغ و شرف میدهد، صرف همان نیست که علویت امزجه ومقام ادبی خود آنها این ابتکارات لایمته را پیرامونگن