Page 50

۲۹ مقصود من این نگارش مرا امیدوار می‌سازد که نهضت حریت خواهی مصرا از ناحیۀ نگارشات خوبی ترقی خواهد کرد سید به این اوضاع خوشدل مصری‌ها را از خود ساخته به کلام شیرین و تعلیقات مفیدۀ خود که بر موضوعات مختلفه می‌نمود حکمت خود را بر عموم حضار مجلس نثار می‌نمود ذهن مصری‌ها را به راه تفکر و طرز استنباط و استنتاج سوق داد . سید جمال‌الدین فن تحریر و نویسندگی را در مصر بسیار کمزور میدید بدون چند نفر نویسنده که آن‌ها هم به عبارات مسجع تحریر نموده یا بعضی کتب علمی را تصنیف میکردند دیگر اشخاص وجود نداشت لهذا سید جمال‌الدین شاگردان خود را به تحصیل علوم ادبی متوجه ساخت در مدت کمی عدۀ زیادی از نویسنده‌ها در مصر تهیه شدند که عبارات سید جمال‌الدین را نقل می‌نمودند و در اطراف آن تشریحات داده به جرائد می‌سپردند در عروة الوثقی و رد دهریین و رسائل دیگر سید که اثار باقیه فضیلت اوست بسا مقالات قابل نقل دارند که تذکار همه موجب ضخامت کتاب میگردد و کتاب به ضخامت می‌انجامد لهذا دو مقاله او که شیخ محمد عبده علاوه بر اثار مذکوره نقل نموده است خلاصۀ مفاد آن ذیلاً آورده میشود زیرا احتیاج امروزۀ ما به این دو موضوع تربیه و صنعت بحدی ضروریست که برای آنها مجالس مسلسل منعقد باید ساخت . مفاد مقاله تربیه سید مینگارد که اجسام ذیروح حیوان و انسان مثل اجسام نباتی محتاج تغذیه و تغذی می‌باشند طوریکه نباتات از ترکیب عناصر تکون یافته و در اثر غلبۀ یکی بر دیگری اعتدال مزاج نباتی برهم میشود هکذا تکون مزاج حیوانی و انسانی محتاج حفظ اعتدال عناصر است