Page 992

فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۹۹) حسن سیرت عمر رض امت احسان نروید که هر یک از شما که خلیفه تعیین نکردم باید که در اطاعت خلیفه جد و جهد نماید و قول اورا بسماع قبول استماع نماید هر یک بر این مضمون عهد کرده نعم گفتند بعد از ان به همراه علی خلوت نمود و فرمود یا علی اگر ترا خلیفه مسازم ایا بعد از خود کدام کس را مصلحت میدانی در امر خلافت فرمود که عثمان را مصلحت میدانم که خلیفه باشد بعد از ان بهمراه عثمان نیز خلوت نمود و فرمود که ای عثمان اگر ترا خلیفه گردانم خلافت را بکدام کس مصلحت میدانی فرمود به علی بعد از ان مردان تفریق گردیدند و عبد الرحمن بن عوف تا سه شب مردمان را مشورت مینمود و در جا اجتماع مردم میرفت و از سروران لشکر و اشراف مردم استفسار میکرد و غیر ازینها از باقی مردم جماعه جماعه و تن بتنها میدید و بیان حال می پرسید که بر وی حال کشف شود که در خلافت رضای مردم در باره کیست تا انکه به نزد عیال هاے پرده نشین میرفت و در مکتب هاتا از صبیان سوال میکرد و سواران و اعرابی ها که در مدینه می آمدند می پرسید تا سه شبانه روز بدین امر قیام فرمود و گفت نه یدم کسی را که قایل شده باشد که حضرت علی بر عثمان مقدم باشد بر خلافت مگر مقداد و عمار که ایشان اشاره به تقدیم علی بر عثمان میکردند و بعضی از علماے میفرمایند که سبب در اینکه جمیع مردمان راضی بودند بر اینکه عثمان بر علی مقدم باشد این است که عثمان خوی نرم داشت و متواضع بود و علی رضی الله عنه مشابه بعمر بود در شدت و چون مدت خلافت عمر رض هم عشر که عبارت از ده و نیمسال است گذشت و شهرهای بسیار فتح نمودند و مال و غنیای ایشان زیاد شده بوز دوست داشتند که بعضی امورات درباره است تخفیف شود از چیزهای که عمر مقدر نموده بود و چون شدت علی را دیده بودند یقین داشتند که هر گاه وی خلیفه باشد چیزی تخفیف نخواهد شد مثل روش حضرت عمر به همراه مایان روش میکند و شاید که شدت ان بیشتر شود سبب تورم عثمان را بر علی بهمین جهت ها اختیار نموده اند نه انکه در باره علی طعن زده باشند یا انکه از اخلاق وی چیزی انه پسندیده باشند و یا انکه شکوه نموده باشند