Page 91

فتوحات اسلامی (۷۸) فتح مصر و اسکندریه نمایم- ابن لهیعه روایت نموده که عمرو گفت اگر بخواهم قتال میکنیم و اگر بخواهم صلح میکنم و اگر میل داشته باشم میفروشم- در یکروایت ربیعه بن عبد الرحمن بن عمرو بن العاص گفته که حضرت عمرو بجهت شفقت باسلامان امر نمودند که گاوان و شتران خارج نگردند از زید بن اسلم مرویست که در نزد عمر رضی الله عنه صندوقی بود که عهد نامه ها ممالک مفتوحه دران بود غیر از عهدنامه مصر صلت بن عاصم مکتوبی را که عمر بن عبد العزیز بجانبان شریح فرستاده بود بدینمضمون معاینه و قرائت نموده بود که مصر بقهر و غلبه فتح گردیده بدون عقد و عهد و ابی سلمہ بن عبد الرحمن و عراک پسر مالک و سالم بن عبد الله بن عمر رضی الله عنه نیز چنان گفته اند- ابن عبد الحکم و محمد ابن ربیع الجیزی از سفیان بن وهب الخولانی چنین روایت کرده اند که میگفت بعد از ان که شهر مصر را بقهر فتح نمودیم زبیر بن عوام گفت یا عمرو مصر را بر ما بپایان تقسیم نما چنانکه رسول الله صلعم علیه وسلم خیبر را قسمت کرد عمرو بجب او گفت که من بدون اجازه امیر المؤمنین هرگز چنین اقدامی نمیکنم لہذا در نیم موضوع مکتوبی بحضرت عمر رضی الله عنه ارسال نمود حضرت عمر رضی الله عنه امر فرمودند که واگذار شوید مردم مصر را که جزیه بدهند خود شان و اولاد های شان نسل بعد نسل- ابن عبد الحکم از ابن شهاب روایت نموده که اهل بعضی بغلبه و برخی بمعاهده فتح کردید عمر رضی الله عنه بنام شان را اهل ذمه مسلمانان ساختند که تا الیوم دوام دارد- مقصد از الیوم روز نیست که مؤلف تصنیف این کتاب نموده- امام قضاعی گفته که فتح در روز جمعه ماه محرم سنه بیستم از هجرت و قوع یا در ربیع الاول یا جمادی الاخر همان سنه عساکر مسلمانان بطرف اسکندریه توجه نمودند و در ذیقعده همان سال عمرو با سکندریه اقامت نمود لیث بن سعد میگوید که عمر و در سکندریه اقامت ورزید و مدت محاصره شان در اسکندریه شش ماه طول کشید بعد ازان بفسطاط نقل مکان نموده آنرا دارالاقامه خود ساخت برحین حدیث برین است که عمرو چون اسکندریه را فتح نمود از مشاهده قصور ها آن میخواستند که در ان سکنی گیرند لذا برای استجواز مکتوبی بجانب عمر رضی الله عنه فرستاد حضرت عمر رضی الله عنه از قاصد او سؤال نمود که آیا در حین اتصال بسوی شان آبی مابین من و آن مسلمانان موجود میگردد گفت بلی دریا نیل حائل میشود بنا بر آن عمر رضی الله عنه نوشت که دوست ندارم که فرود نمایند مسلمانان بمنزلی که زمستان و تابستان ما بین من و ایشان آبی ایجاد یابد عمرو از قرائت نامه عمر رضی الله عنه از اسکندریه کوچیده به فسطاط رفتند پر عبد الحکم نیز چنین گفته است که در ان زمان امیر المؤمنین عمر رضی الله عنه بجانب سعد بن وقاص