Page 723

فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۱۳۰ ) فاده ثانیه سلطان سلیمان مجدد دین است مجددیه است و در هر قرنی مجددی است که شان آن اشکار است این مرد که دارای فضل مبرهن و علم دافی و ادب وافی تو که هر شاعر و ادیب از وصف آن عاجز است می بود با این هم بزبان فارسی عربی ترکی میدانست و بان ها شعر میگفت ـ در حال رعیت و حکومت پیشه تفکر نموده در زبان فارسی دیوانی و در ترکی نیز دیوانی دارد که بلغاء زمان آنرا از خودشان رافت و شفقت و صداقت آن فوق العاده بوده هر چه میگفت راست بود و اگر راست به نزدش گفته میشد غوغ فریب را دران نمیدانست از بدنیتی و مکر و نفاق دور بوده با بد اخلاقان الفت نکرده صاف دل جا عقیدت روشن ضمیر ایمان دار صاحب دل بوده و کسی در کمال دیانت آن اندک شبهه همی پرورید علامه قطبی بعد ازین میگوید ـ وما تناهيت في مدح محاسنه ـ الا واكرمها قلت لما دع در سنه نهصد متولد شده و به نهصد و بیست و شش تخت سلطنت در ماه شوال جلوس کرده چهل و هشت سال سلطنت و هفتاد و چهار سال عمر نمود مرد شجاع و کریم در صورت وسیرت جمیل بوده موسس قواعد دولت عثمانیه گشته ممالک را تمهید و امور را آسان ساخته شهر را فتح کرده و طبق شرع قوانین نافذه ساخته جهاد و غزاء را با کفار دوست میداشت . اولین فتح و نصرت سلطان سلیمان اولین فتح سلیمان آن بود که بوالی دمشق که بعد از مرگ پدر آن شوریدها و میخواست که بسر خود سلطنت کند بود در اصل این واقعه چنان است کا آن غوری شاه مصر با دو نفر امیر خود یکی جان بردی بیگ غزالی و یکی خیرالدین یک در باطن حیدری عداوت داشت در وقت جنگ با سلطان سلیم این دو امیر را پیش از سپاهیان بجنگ روانه نموده اراده داشت که اینها در اولین جنگ تلف شوند جان بردی خیرالدین که ازین واقعه خبر بودند به سلطان سلیم پیغام روانه نموده امان خواستند سلطان هم با ایشان عهد نموده ولایت شام را به یکی و مصر را بدیگری وعده داد وقتی تلاقی فریقین خیر الدین که امیر میمنه سپاه و جان بردی غزالی از میسره جانب سلطان سلیم فرار نموده شاه با قلب لشکر تنها مانده بعضی فرار و بعضی هلاک شدند بنده نوازا مونت دیدن سلام ما با شرقه رسانیدم گوئیم تو اراده کلم تراری کردم و لیس