Page 614

فتوحات اسلامیه جلد ثانی (٢٤) بازگشت تتر از بلاد قبچاق واستمزار خوارزم گره وتصرف تاتار با خراسان را خود را مأمون می پنداشتند حمله در شدند روسها و قبچاقها فراری هم پایداری نموده طرفین آنقدر پافشاری کردند که تا بر نخ نظیر آنرا یاد نمیدهد بالآخره تتر با غالب و روس و قبچاق سخت شکست خورده همه مال شان بغارت و اگر شان زیر تیغ رفتند و یکی از ایشان زنده مانده بوطن خود بحال بسیار اسفناک مراجعت نمود جماعتی از تتر با نیز ایشانرا تعقیب کرده دیار و قصبات شانرا ویران و تاراج نمودند. «بازگشت تترانه بلاد قبچاق و رعیت مملکت خود» بعد از آنکه تتر بلاد روس را تا راج کردند بنپایی مراجعت و قصد بلغان را در اواخر سنۀ شش صد و بیست نمودند بلغاریها که ازین مسئله واقف شدند برای دفاع شان بر آمده و کمین نمودند همین که تتر با از مواضع کمینگاه تجاوز نمودند بلغاریها از هر طرف ایشانرا زیر تیغ گرفته اکثریت نرا تلف نموده عدهٔ قلیلی از ایشان باقیمانده و بسوی فرمانده خود چنگیز خان مراجعت نمودند قبچاق های فراری هم بعد از آنکه وطن خود از ایشان پاک یافتند بوطن مراجعت نمودند راه تجارتی قبچاق که درین مدت بواسطه تتر با مسدود شده بود هم بعد از فرار تتر با باز شده بازار سنجاب و قندز و باقی امتعه باز گرم شد این است آخر کار و بار تاتار با می مرز که با برای اینکه سلسله سخن گسیخته نشود اولاً ایشان را تذکار نمودیم. کارهائی که تترها در راه انجامر بعد بخارا بدستور دادند» کارهای را که تتر مقربه که حسب حکم چنگیز خان به تعقیب محمد خوارزم شاه روانه شده بودند کاملاً تذکر نمودیم اما چنگیز خان پس از انهزام خوارزم شاه و فرستادن تتر های مقری لشکر یان خود را بچند حصه تقسیم نموده یک حصه را بدیار فرغانه وحصه دیگر را بجانب ترند دیگر دسته را بجانب کلانه که قصبهٔ بسیار طبعی و بر ساحل جیحون بود فرستاد هر کدام از بنها بطرف مرجوعه خود رفته وقایع شده و کمال قساوت همه اهالیات دست خود را در حصه خود کار فرما شده و همه بعد از فراغت نزد چنگیز خان بسرقند مراجعت نمودند که چنگیز خان از ینها فوج دیگری ترتیب کرده و ایشان را از جیحون عبور داده متوجه خراسان ساخت. «تصرف تاتارها خراسان مرا» پس از آنکه سپاه عازم خراسان از جیحون عبور نموده قصد بلخ را نمودند اهل بلخ از ایشان با مان خاسته و در سنۀ ششصد و هفده امان یافته کسی متعرض شان نشد تنها یک شحنه از طرف خود در آنجا مقرر نموده بسوی روزان و