Page 59

فتوحات شام (۴۴) بیان فتح دمشق معتقد برینند که غزوه یرموک در سنۀ هجری بعهده فتح دمشق وقوع یافته لیکن قول اول صحیح تر است — حضرت عمر رضی هم عنه خالد را به سبب فعلی لک بن نویره که قبلا مذکور شد و اسراف در غنایم معزول نمودند و میفرمودند که هرگاه شاعری خالد را مدح نماید عطایای گران بدو می بخشد و مجاهدین حضور خود را زاید از استحقاق شان عطا می نماید لاجرم بفقرا و مسکینان چیزی باقی می ماند و این کار حضرت عمر رضی الله عنه و افعال حضرت خالد هر دو بر سبیل اجتهاد بود و هر یک شان در اعمال خود مستحق مأجورند زیرا که غیر از حق جوئی اراده نداشته‌اند چون حضرت خالد خبر عزل خود را شنید قبول نموده و حضرت ابی عبیده را بدون مشوره او عمل نکرده حضرت خالد همیشه مستشار وی بود و آن هر دو امیر بودند یکدیگر را قدردانی یکدیگر را کرده فضایل شخصه همدیگر را مراعات مینمودند حضرت ابا عبیده بشارت فتح انقدمت حضرت فاروق رضی الله عنه فرستاده حضرت عمر رضی الله عنه با اهل مدینه از استماع فتح دمشق خوشوقتیها میکردند — بعد حضرت عمر رضی الله عنه مکتوبی با بوعبیدهام فرستادند که بدینمضمون بود جیوش را که خالد از عراق آورده پس به آنجا ارسال تا شم بن عقبه بن ابی وقاص را بر آنها امیر گردان خودت آنجا تمکن باش غی با خالد هم در آنجا بوقعه رو دست که کلام انشاء الله در بیان بقیه فتوحات عراق مذکور گردد غزوه فحل بعد از فتح دمشق حضرت ابی عبیده یزید بن ابی سفیان را عوض خود در آنجا حاکم مقرر نمود خودشان بطرف فحل متوجه گشتند حضرت خالد را مقدمه حیش در مالای مجابین رجبن عبید را مقرر نمودن بتابق عمر و بر میا من این و یسارت را بعهده گرفته بر سواران ضرار بن ازور و بر پیاده گان عیاض بن غنم را امیر منصوب نمودند — قبلا مذکور شد که اهالی فحل برای منع عبور مسلمین آبرا بر اراضی خود جاری ساختند وقتیکه مسلمانان نزدیک فحل نزول نمودند آن زمین گل آلود ما بین فریقین حایل گردید مسلمانان بمشاهده اینحال مکتوبی بر حضرت عمر فاروق رضی الله عنه فرستاده انتظار جوابش را میکشیدند رومیان مسلمین را غریب داده بر آنها حمله بردند و امیرشان سقلار بن غارق بود لیکن مسلمانان همیشه با حذر بودند شرحبیل امر صبح و شام عسکر خود را تعبیه نموده آماده مقابله میساخت وقتیکه مسلمانان هجوم اهل روم را مشاهده نمودند فوراً مشغول قتال گردیده آنشبه روز را بمقابله گذرانیده تا انکه باز سنگهای کار زگار آن کفار تاریک ساخته رو به انهزام گذاشتند و سقلار امیرشان با نکسطوس خرین مجروح و مقتول گردیدند و مسلمانان منصورم بر آنها غلبه نموده ایشان از نهایت ترس و رعبت راه