Page 547

فتوحات اسلامی (۵۳۴) ذکر مصالحه با فرنگیان اگر چینه شرعی بر پا می شد بوفق شرع شریف سزا داده از شرع تجاوز نمیکرد حق تعالی بهمین خصلت او از شرور که در غیر ولایت او واقع میشد مردمان را محافظت نمود وی را شیخی بود که معتقد و محب او بود نام او شیخ عمر ملا بود سلطان عمرا ملا لقب بنا شیخ مذکور برای قوت خود تنور ساخته اجرت میگرفت از کسب دست خود میخور منزل شیخ در موصل بود سلطان از حلب نزد او شخصی فرستاد که چیزی برای افطار سلطان در رمضان بفرستد که از مرسوله شیخ افطار نماید شیخ عمر ملا چند کیسه نان های ریزه و خشک خدمت سلطان میفرستاد سلطان دررمضان از همان خریطها افطار میکرد - چون سلطان بموصل قدوم آوردی غیر از طعام شیخ چیزی نمیخورد قول شیخ را قبول و باراده او عمل میکرد عمال خود را که در موصل و جزیره بودند توصیه نمود که بگفته شیخ و مشوره او عمل نمایند بواسطه علم و صلاح و دیانت و تقوی شیخ اتفاقا فساد و غدار پیشگان در موصل و جزیره بسیار شدند که کار بدو سیاست و قتل جلوگیری نمی شد عمال و حکام جزیره و موصل نزد شیخ حاضر شده معروض داشتند که فساد ولایت را خراب کرده اند زیرا ایستکه در بیابان مال شخصی را میگیرد شاهد کجاست اگر شما به سلطان نوشته اجازه بخواهید که اشخاص مفسد سیاست و قتل برسند شیخ با ایشان متفق شد به سلطان نوشت سلطان مکتوب شیخرا ملاحظه کرد در ظهر آن بقلم خود نوشت اینکه چون حق تعالی مردم را خلق کرد و او مصلحت شان را دانسته شریعت که صلاح شان در ان بود فرستاد اگر بغیر شریعت دیگر - امری مصلح حال مردم می بود هر آئینه مضایقه نمیکرد پس ما را بانچه بر شریعت زیاده کند احتیاجی نیست - چون مکتوب بشیخ رسید مردمان موصل را جمع کرده گفت به بینید مکتوب زاهد را بسوی پادشاه و مکتوب پادشاه را بسوی زاهد دانستند که بنچه سلطان فرموده حق است و اصلاح به عمل کردن شریعت است - سبب قط کردن باج در باجگیران این بود که وزیر او موفق الدین خالد بن قیسرانی در خواب دید که سلطان جایهای خود را میشوید بر سلطان قصه کرد سلطان ساعت متفکر شده بعد ازان به ساقط بودن باج گیران امر داد گفت این تعبیر خواب تست پیش ازان در تهجد خود میگفت اللهم ارحم العشارین فی المکاس بعد از - تختنش خود در انچه گرفته شده بود از مردمان بجایی منجو است و میگفت بیرون نکردیم آن مال را مگر برای جهاد مسلمانان دشمنان دین را از ایشان عذر منجواست از عادات او چنان بود