Page 418

فتوحات اسلامی (۱۴۰) قیام محمد بن تومرت مملکت بسیار عظیم در دیار مغرب و اندلس مهیا گردید که با ولاد وی میراث میرسید الی سنه ششصد و شصت و هشت تا اخر الامر مملکت را بنومرین از دست شان کشید و مدت دولت بنی عبدالمومن همراه مهدی شان صد و پنجاه و دو سال امتداد یافت در کتاب نفخ الطیب گفته است که دولت بنی عبدالمومن از جمله بزرگترین دولتها اسلامی است در هر یک از پادشاهان وی خود را امیر المومنین لقب می‌نهادند و نظارت آن در مملکت بسان رفتار خلیفه ها بود در هر منبر نامرا محمد بن تومرت مهدی خود دعا می‌نمودند و سکه با اسم وی را میزدند و عبدالمومن در سنه پانصد و پنجاه و هشت وفات یافت و عمر وی شصت و هشت سال و مدت پادشاهی وی سی و سه سال بود بسیار شخص عاقل و محتاط کار خوب نکر حسن السیاسه جواد طبیعت بود مگر بسیار بیباک و خون ریز بود هرگناه خورد و امروزن ا بزرگ می شمرد و مردمان را در تمام شهرهای خود باقامت نماز لازم داشت و هر که نماز را ترک مینمود میکشت در مجلس وی دایما علما و اهل دین حاضر بودند از سخاوت وی منقول است که شاعری بمدح وی قصیده آورده که بیت اول آن بود ما هز عطفيه بين البيض و الاسل مثل الخليفة عبد المؤمن بن على چون این بیت خواند اشاره نمود که بدین بیت اقتصار نماید یعنی سخت به درخشکه و جنگلی و دوست سخی مثل ابن علی و قصیده را تماماً نخواند و حکم نمود که هزار دینار به شاعر دهند از مجلسیان شخصی به عبدالمومن گفت حکمت چه بود که قصیده را تمام نشنیدی عبدالمومن گفت آنچه درین بیت مبالغه در مدح نموده بود ازین زیاده گنجایش نداشت و در کتاب مونس در اخبار تونس علامه ابی القاسم رعینی قیروانی آورده است که همین شاعر بعد ازین که هزار دینار را قبض نمود فردای آن روز آمده و بیت مذکور را خوانده ساکت نمود و حکم کرد که هزار دینار دیگر بوی دهبد بعد هر روزه شاعر آمده درین بیت را خوانده حکم مینمود که هزار دینار بوی بدهند تا اینکه چهل هزار دینار رسید شاعران بوی حسد برده او را گفتند تا چند میروی و هزار دینار میگیری مگر از تغیر مزاج امیرالمومنین نمی ترسی شاعر خوف نموده فوراً رحلت نموده به شهر خود رفت بعد خلیفه عبدالمومن از وی پرسیده گفتند کوچید رفت خلیفه گفت لا حول ولا قوة الا بالله افسوس که بعد با را خلاف اراده مایکان وی رسید اگر زیاده اقامت مینمود البته بر وی زیاده ازین می بخشیدیم و عبدالمومن بعلم اشعار و علوم ادبیه معرفت زیاده داشت چنانچه از وی حکایت کنند که به بعض ایا یی شعر مراکش میوقت و وزیر وی ابو جعفر ابن عطیه بادی بود دختری وید بسیار خوب حال گیسوها