Page 208

فتوحات اسلامی ( ۱۹۵ ) فتح قالی قلا وهمراه پادشاه او مصالحه نمود بفدیه که برای او بدهد و قتیبه فدیه را قبول نمود بمسلمان نیز متصرف شد که یکی از قوا عدر چهارگانه خراسان است (قواعد چهارمان مرو و هرات و بلخ و نیشاپور است) برادر خود صالح بن مسلم را بر لشکری خلیفه خود کرد. و بعد از رجوع قتیبه صالح مذکور کاشان و او رشت را که از فرغانه است فتح نمود و آشیکت که شهر قدیمی از فرغانه است نیز فتح نمود و مسلمه بن عبد الملک در همین سال بارض روم غزا نمود و در سال هشتاد و هفت قتیبه به نیزک طرخان و الی بادغیس نوشت انکه مسلمانها که در نزدا و محبوس اند رها نماید. از نوشته مخوف آن نیزک مذکور ترسید بندی ها را رها کرد ایشانرا در نزد قتیبه فرستاد قتیبه برای او نوشته کرد بدست سلیم ناصح مولی عبید الله بن ابی بکر طور طلبه گانه او را بصلح دامان نوشته نمود که قسم بخداوند که اگر نیامدی همراه تو غزائی نمایم در هر موضع که باشی ترا اطلب میکنم تا اینکه ظفر یابم یا بمیرم در نزد تو سلیم مذکور نوشته را بوی تسلیم نمود. نیزک برای او گفت بطریق نصیحت که ای سلیم گمان نمیکنم که نزد صاحب تو خیر را که برای من مکتوبی نوشته که با مثال من نوشته نمیشود سلیم برای او گفت که قتیبه شخص صاحب اقتداری میباشد در کار خود آسان میگیرد اگر بجهت او آسان گرفته شد و سخت میگیرد اگر برای او سخت گرفتند شد مضمون غلظت مکتوب او ترا از رفتن منع ننماید و در نزد آن حال خود را خوش دارد عقد صلح از برآ خود و اهل و عیال تو برین شرط که قتیبه بیاد غیس داخل نشود و در همین سال مسلمه بن عبد الملک با اهل روم غزا نمود و نفری بسیاری از آنها بقتل رسانید بولایت سوسه که از نواحی مصیصه است و بعضی گفته که شخصی که درین سال غزا نمود هشام بن عبد الملک بوده و فتح کرده حصار بوق و حصار اخرم و حصار بولس و قتم را و تقریباً هزار نفر را از عرب مستعربه کشت عیال و اطفال آنها را اسیر کرد . ذکر غزا نمودن قتیبه بولایت بیکند بیکند که از ادنی شهرهای بخارا است در سال هشتاد و هفت قتیبه بالشکری خود بآنحالی میکند غزا نمود و وقتیکه به بیکند فرود آمد اهالی بیکند از مردمان سغدی و اطراف و جوانب خود طلب نصرت و خواهش مدد نمودند و نفری بسیار و جماعت بی شماری بمدد ایشان آمده راه ها را بر قتیبه گرفتند تا اینکه مدت دو ماه رسولی و خبری به قتیبه نرسید و حجاج از احوال قتیبه واقف ن گردید بر شکری های خود ترسید مردمان را امر کرد تا در مساجد برای آنها دعا نمایند و قتیبه کنیز کی از مردمان عجم داشت که اور ابلقب تندرس میگفتند یعنی دعد غرنده و مردمان بخارا برای او مالی بسیار دادند تا قتیبه را از ایشان رد نماید بعد تندرس مذکور پنهانی در نزد قتیبه آمده و برای او گفت که حجاج معزول شده و دیگری عاملی بخراسان آمده اگر تو با نفری خود و پس حاشیه مصیصه نیزک طرخان شهر یست بمدن سوسه روم از کین قریه ایست از قریها قتیبه بن عبد الملک در محاز روم بغزا رفته و بعضی ها گفته ددروم بیکند یکی از بخارا صیحون است