Page 139

فتوحات اسلامی ( ۱۲۶ ) بیان فتح اہواز طلب معاونت نمود عتبہ کیفیت را بحضرت عمر رضی اللہ عنہ نوشت جواب رسید کہ بر آنخدا عمل نما و لشکری بمددش فرستاد بعد از ان در جسر سوق اہواز با یکدیگر ملاقی شدہ ہرمزان شکست خورد و برام ہرمز رفت مسلمانان سوق اہواز را تصرف کرد دایرہ ملک شان فراخ گردید تمام شہر ہا را تا بہ تستر بعد ازان ما بین انھا جنگ قایم بود تا زمانیکہ ہرمزان طلب صلح نمود و عمر رضی اللہ عنہ بدینطریق قبول فرمود کہ متصرفا مسلمانان متعلق بخودشان باشد واہل سلام رفت و آمد بین اکراد و ہرمزان را منع نمودند بیان فتح را مہرمز و تستر و اسیر شدن ہرمزان رامهرمز و تستر و سوس سال ہفدہم فتح شد سببش این بود وقتیکہ یزدجرد در ولا مرو بود محرک بغاوت اہل فارس گردیدہ بر از دست رفتن مملکت ایشان را متاسف می ساخت بنابران مردم حرکت کردہ با اہالی اہواز بخط نویسی آگند شدند و با ہمدیگر عہد بستند کیفیت را امرا بسعد و او با میرالمؤمنین عمر رضی اللہ عنہ نوشت عمر رضی اللہ عنہ جواب فرستاد: آنکہ لشکر بزرگی ہمراہ نعمان بن مقرن بجانب اہواز بفرست و آنہار الازم است کہ بمقابل ہرمزان فرود آمدہ تحقیق کارشان را نمایند و نیز مکتوبی بطرف موسی اشعری کہ بہ بصرہ مقرر بود فرستاد کہ لشکر بزرگی تہیہ نمودہ سعد بن عبدی برادر سہیل را امیر ساختہ برادرش مالک و مجرب بن نور و عرفجہ بن ہرثمہ را با او ہمراہ کردہ بجانب اہواز بفرست و بر بالا تمامی اہل کوفہ و بصره ابوسبرہ بن ابی رہم را قرار بدہ نعان بن مقرن ہمرہ اہل کوفہ بجانب ہرمزان کہ برام ہرمز بود روان شد ہرمزان از قصدشان مطلع شدہ امیدوار بود کہ مسلمانان را برہم خواہد کرد زیرا کہ مردم فارس بسیار با او بودند خلاصہ نعمان و ہرمزان مقابل شدہ بعد از قتال شدیدی خدا یتعالی کفار را شکست داد و ہرمزام رام ہرمز را ترک دادہ بہ تستر رفت و نعمان برام ہرمز نزول نمودہ بطرف اندج رفت ثرویہ ہمراہش صلح نمودہ مراجعت نمود اہل بصرہ بہ اہواز فرود آمدہ از قضیہ مطلع شدند بقصد ہرمزان جانب تستر رفتند نعمان و با امرا نیز در آنجا جمع گردیدند ہرمزان با اہل فارس و جبال و اہواز اطراف خود را خندق کندہ بودند ابی موسی و ابوسبرہ ہم بلک مسلمانان رسیدہ مدت چندماہ کفار را محاصرہ کردند و عدہ زیادی را بقتل رسانیدند در تستر لشکر کفار ہشتاد فرقہ بود ہفتاد مرتبہ جنگیدند گاہی مسلمانان و گاہی مردم فارس شکست میخوردند در مرتبہ آخرین رامهرمز شہر یست از نواحی خوزستان تستر شہر یست از خوزستان سوس شہر یست از خوزستان اندج شہریست بین خوزستان و اصفهان ۱۲